Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Maanvlekmiervogel
Maanvlekmiervogel | Oneillornis lunulatus
Lunulated Antbird | Hormiguero lunado | Mãe-de-taoca-lunulada
De maanvlekmiervogel is een miervogel van het westelijk Amazonelaagland die vrijwel uitsluitend foerageert bij zwermen van trekmieren. Hij vangt de insecten die voor de oprukkende mieren uit vluchten. Samen met de witkeelmiervogel vormt hij het geslacht Oneillornis; de twee vervangen elkaar aan weerszijden van de Ucayali.
Geluid
De zang begint met een losse inleidende toon, gevolgd door een snelle, vertragende reeks knallende tonen die stijgt en daalt en overgaat in zachte, stijgende fluittonen. Roepen zijn een lang, vaak onderbroken tsjirr en een kort tsjoep.
Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14 cm, met een korte staart en een kale, lichte huid rond het oog. Het mannetje is grotendeels grijs, met een brede witte wenkbrauwstreep, witte oorstreek, een witte kin en keel en een zwartachtig grijze staart. Het vrouwtje heeft dezelfde witte wenkbrauw en keel, maar is olijfbruin; de veren van kruin en rug hebben zwartachtige randen en lichte, bleekgele toppen, zodat een patroon van halve maantjes ontstaat. De staart van het vrouwtje is donker grijsbruin met enkele witte bandjes, de onderzijde olijfbruin, in het midden van de borst geler.
Verwarringssoorten
De witkeelmiervogel Oneillornis salvini leeft ten oosten van de Ucayali; het mannetje heeft een wit gebandeerde staart en het vrouwtje is roodbruiner, met zwarte bandering op rug en staart. De witwangmiervogel Gymnopithys leucaspis heeft een witte onderzijde en een kastanjebruine bovenzijde. De haarkuifmiervogel Rhegmatorhina melanosticta heeft een grijze kuif, een zwart gezicht en een blauwwitte oogring.
Leefgebied
Onderlaag van vochtig várzeabos en van overgangsbos tussen várzea en terra firme, in Ecuador onder 300 m, in Peru plaatselijk tot ongeveer 950 m. Foerageert laag boven de grond bij zwermen van trekmieren en vangt opgejaagde insecten en andere geleedpotigen. Meestal in paren of familiegroepjes. Over de broedbiologie is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: ontbreekt. Ecuador: in het oostelijk laagland, van Sucumbíos tot Morona-Santiago, lokaal. Peru: in het noorden en midden van het Amazonelaagland, ten westen van de Napo en de Ucayali. Bolivia: ontbreekt. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied komt de soort niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in várzeabos en overgangsbos in het oosten van Ecuador en het noordoosten van Peru naar een zwerm trekmieren; de maanvlekmiervogel zit dan laag op verticale stengels boven de mieren, vaak samen met andere mierenvolgers.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is vrij klein en de soort is afhankelijk van ongestoord bos met trekmieren; ontbossing is de voornaamste bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Oneillornis lunulatus | (Sclater & Salvin, 1873) (GBIF: Gymnopithys lunulatus)
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1873 als Pithys lunulata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Oneillornis werd in 2014 ingevoerd door Isler, Bravo & Brumfield. De geslachtsnaam eert de Amerikaanse ornitholoog en vogeltekenaar John P. O'Neill (geb. 1942), met Grieks ornis, 'vogel'. De soortnaam komt van Latijn lunulatus, 'met halvemaantjes', naar de halvemaanvormige tekening. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sarayacu, Río Ucayali, Peru.