Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Castelnaus mierklauwier
Castelnaus mierklauwier | Thamnophilus cryptoleucus
Castelnau's Antshrike | Batará de Castelnau | Choca-de-castelnau
De castelnaus mierklauwier is een grote, vrijwel geheel zwarte mierklauwier van de riviereilanden van de westelijke Amazone en haar zijrivieren. De soort is vernoemd naar de Franse natuuronderzoeker Castelnau; de wetenschappelijke naam cryptoleucus betekent 'verborgen wit' en verwijst naar de witte ondervleugeldekveren en de verborgen witte rugvlek. In het gidsgebied leeft hij langs de grote rivieren van Peru, Ecuador en het uiterste zuiden van Colombia.
Geluid
De zang is een korte, snelle, versnellende reeks nasale tonen met een stuiterend karakter. Roepjes zijn een langgerekte, enkele of dubbele kauw en een raspend kowah gevolgd door een rollende r-klank.
Opname: Urias Edgardo Gonzalez Carreño — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17 cm (16–18 cm), met een zware, aan de punt gehaakte snavel en een vrij lange staart. Het mannetje is zwart, met witte toppen aan de schouderveren en vleugeldekveren, witte ondervleugeldekveren, een verborgen witte vlek tussen de schouders en een donkergrijze buik. Het vrouwtje is ook zwart, maar mist het wit op schouders en vleugeldekveren. Onvolwassen vogels lijken op het vrouwtje maar zijn bruiner. Het oog is bruin.
Verwarringssoorten
De witschoudermierklauwier Thamnophilus aethiops is kleiner, leeft in de onderlaag van terra-firmebos en niet op riviereilanden; het mannetje heeft slechts enkele witte stipjes op de vleugel en het vrouwtje is geheel roodbruin. De zwart-grijze mierklauwier Thamnophilus nigrocinereus leidt een vergelijkbaar leven langs rivieren, maar het mannetje is grijs met een zwarte kruin en het vrouwtje heeft een roodbruine onderkant; die soort leeft verder naar het noorden en oosten. Het vrouwtje van de cochamierklauwier Thamnophilus praecox heeft een zwarte kop en een roodbruin lichaam.
Leefgebied
Dichte onderlaag en middenlaag van struikgewas en jong bos op riviereilanden, minder vaak in oeverbos op het vasteland langs grote rivieren, tot ongeveer 300 m. Leeft in paren en zoekt insecten en andere geleedpotigen in dicht gebladerte. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: langs de Amazone, de Napo, de Marañón en de Ucayali, waarschijnlijk ook de benedenloop van de Pastaza. Ecuador: langs de Napo en de Pastaza in het oosten. Colombia: alleen in het uiterste zuiden, langs de Amazone. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Brazilië langs de Amazone (Solimões) tot bijna aan de Rio Negro.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bezoek met een boot de riviereilanden in de Amazone bij Iquitos of in de benedenloop van de Napo. Luister in de vroege ochtend naar de stuiterende zang uit het dichte struikgewas van de jongere eilandvegetatie.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd; tot 2023 als gevoelig beoordeeld. Het verspreidingsgebied is groot, maar de stand gaat vermoedelijk achteruit doordat riviereilanden en oeverbos, die dicht bij bewoning liggen, worden gekapt voor landbouw.
Wetenschappelijke naam
Thamnophilus cryptoleucus | (Ménégaux & Hellmayr, 1906)
Ménégaux & Hellmayr beschreef de soort in 1906 als Myrmelastes cryptoleucus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thamnophilus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks thamnos, 'struik', en philos, 'liefhebbend': struikminnaar. De soortnaam komt van Grieks kruptos, 'verborgen', en leukos, 'wit', naar een verborgen witte vlek in het verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pebas, Peru.