Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Colombiaanse chachalaca

Colombiaanse chachalaca | Ortalis columbiana

Colombian Chachalaca | Guacharaca colombiana | Aracuã-colombiano

De colombiaanse chachalaca komt alleen in Colombia voor, in de dalen van de Magdalena en de Cauca en op de hellingen erboven. Hij werd vroeger tot de gevlekte chachalaca gerekend en heeft net als die een wit geschubde hals en borst. De soort leeft ook in secundair bos, koffieplantages en parken, tot in de rand van steden.

Colombiaanse chachalaca (Ortalis columbiana)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luid, ritmisch koor van paren en groepen, een herhaald, schor motief van vier lettergrepen, ongeveer gua-tsja-ra-ka, vooral bij zonsopgang en in de schemering. Daarnaast krassende contactroepjes.

Luister: ZangXC738014

Opname: Yair Guillermo Molina Martínez. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

50–56 cm, slank, met een kleine kop, een lange hals en een lange staart. Kop en bovenhals zijn grijsbruin, met een plek naakte, rode huid op de keel. Hals, mantel en borst zijn donker grijsbruin, met duidelijke witte randen aan de veren, waardoor ze geschubd lijken. De rug is olijfbruin, de buik geelbruin tot vuilwit. De staart is donker olijfbruin, de buitenste veren met een roodbruine top. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De roodvleugelchachalaca Ortalis garrula heeft een roodbruine kop, roodbruine handpennen en een witte buik, mist de schubben en leeft in het Caribische laagland van het noorden. De roodbuikchachalaca Ortalis ruficauda heeft een grijze kop zonder schubben en leeft in het noordoosten van Colombia. De gevlekte chachalaca Ortalis guttata lijkt sterk, maar heeft een roodbruine kruin en leeft ten oosten van de Andes. Het bandstaartsjakohoen Penelope argyrotis is groter, met een zilverig gezicht en een rode keellel, en leeft in het bergbos.

Leefgebied

Bosranden, secundair bos, struweel, galerijbos, koffieplantages, boomrijke tuinen en parken, in vochtige en drogere streken, van het laagland van de dalen tot ongeveer 2500 m. Leeft in groepjes in de boomlagen en eet vruchten, bladeren, knoppen en bloemen. Het nest is een losse schaal van takjes in een boom of struik.

Verspreiding en trek

Alleen in Colombia: in de dalen van de Magdalena en de Cauca en op de aangrenzende hellingen van de Centrale, de Westelijke en de westflank van de Oostelijke Cordillera. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in bosranden, parken en koffiestreken in de dalen van de Magdalena en de Cauca, bijvoorbeeld rond Medellín, Cali, Ibagué en in de koffiezone van Caldas en Risaralda. De groepen roepen vooral vroeg in de ochtend en foerageren dan in vruchtdragende bomen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort komt alleen in Colombia voor, maar verdraagt secundair bos en een agrarisch landschap met bomen; plaatselijk wordt hij bejaagd.

Wetenschappelijke naam

Ortalis columbiana | Hellmayr, 1906

Hellmayr beschreef de soort in 1906 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ortalis werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks ortalis, 'kuiken' of 'hen'. De soortnaam verwijst naar Colombia. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Colombia.