Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Gevlekte chachalaca
Gevlekte chachalaca | Ortalis guttata
Speckled Chachalaca | Chachalaca jaspeada | Aracuã-pintado
De gevlekte chachalaca is de chachalaca van het westelijke Amazonegebied en de voetheuvels van de oostflank van de Andes, van Colombia tot Bolivia. Hij leeft vooral langs rivieren, op riviereilanden en in bosranden en secundair bos. De witte vlekken op hals en borst geven hem zijn naam.
Geluid
Een luid, schor koor van paren en groepen, een snel herhaald, raspend motief, vooral bij zonsopgang en in de schemering, vaak beantwoord door groepen verderop. Daarnaast zachte, krassende contactroepjes.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
48–53 cm, slank, met een kleine kop, een lange hals en een lange staart. Kruin en achterhoofd zijn roodbruin, het gezicht is grijsbruin, met een plek naakte, rode huid op de keel. Hals en borst zijn donker bruingrijs met witte vlekjes en randen, die een geschubd patroon vormen. De rug is olijfbruin, de buik grijsachtig geelbruin. De staart is donker, de buitenste veren met een roodbruine top. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kleine chachalaca Ortalis motmot mist de witte vlekken en heeft een geheel roodbruine kop en hals; in het gidsgebied hooguit in het uiterste oosten van Colombia. De chacochachalaca Ortalis canicollis heeft een grijze kop zonder vlekken en een roodbruine buik en leeft in de Chaco van Zuidoost-Bolivia. De colombiaanse chachalaca Ortalis columbiana lijkt sterk, maar mist de roodbruine kruin en leeft ten westen van de Oostelijke Cordillera. Spix' sjakohoen Penelope jacquacu is veel groter en donkerder, met een rode keellel en wit gestreepte borst, en leeft meer in het binnenste van het bos.
Leefgebied
Bosranden, secundair bos, várzea, de jonge begroeiing op riviereilanden, bamboebos en boomrijke open plekken in het laagland en de voetheuvels, tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger. Mijdt het gesloten binnenste van het terra-firmebos. Leeft in groepjes in de boomlagen en eet vruchten, bladeren en knoppen. Het nest is een losse schaal van takjes in een boom of in dichte begroeiing.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia ten oosten van de Andes, in de voetheuvels en het Amazonelaagland. In Ecuador en Peru in het oosten, in het laagland en op de lagere oostflank. In Bolivia in het noorden en midden, in het laagland en de voetheuvels van Pando, Beni, La Paz, Cochabamba en Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Brazilië.
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs rivieroevers, op riviereilanden en in bosranden en open plekken in het laagland en de voetheuvels van de oostflank, bijvoorbeeld langs de Napo, de Madre de Dios of de lagere delen van de weg door Manu. De vogels roepen vooral in de vroege ochtend vanuit boomtoppen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en verdraagt secundair bos en bosranden; plaatselijk wordt hij bejaagd.
Wetenschappelijke naam
Ortalis guttata | (Spix, 1825)
Spix beschreef de soort in 1825 als Penelope guttata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ortalis werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks ortalis, 'kuiken' of 'hen'. De soortnaam komt van Latijn guttatus, 'gevlekt', naar de vlekjes op hals en borst. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Solimões, Amazonas, Brazilië.