Alle soorten › Zangvogels › Bekardes en tityra's › Cryptische bekarde

Cryptische bekarde | Pachyramphus salvini

Cryptic Becard | Anambé críptico | Caneleiro-críptico

De cryptische bekarde werd in 2023 als aparte soort afgesplitst van de eksterbekarde, waarop hij in kleed vrijwel volledig lijkt; vandaar de naam. Hij is vooral te herkennen aan zijn zang. De soort leeft op de westflank van de Andes van Colombia tot Peru en in het noorden van Peru ook op de oostflank, van droog bos tot vochtig bergbos.

Cryptische bekarde (Pachyramphus salvini)
Foto: (c) Thibaud Aronson, some rights reserved (CC BY-SA) — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle, vaste frase van meestal drie tonen, waarvan de laatste kort is. Daarnaast een snelle, hakkelende triller.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

14 cm, met een grote kop en een korte snavel die naar verhouding fijner is dan bij de andere bekardes. Het mannetje heeft een glanzend blauwzwarte kruin, grijze teugels met een lichte streep erboven, een grijze rug en witachtige tot lichtgrijze onderdelen. De vleugels zijn zwart met witte randen, een smalle witte bovenste vleugelstreep en lichte randen aan de duimvleugel. Het vrouwtje heeft een kastanjebruine kruin met een zwarte rand, een olijfgroene rug, zwartachtige vleugels met kaneelbruine randen en lichtgele tot groengele onderdelen.

Verwarrings­soorten

De eksterbekarde Pachyramphus albogriseus is vrijwel gelijk, met een zwaardere snavel, zwarte teugels, een bredere bovenste vleugelstreep en vaak een grijzere borstband; de zang is het beste kenmerk. Het mannetje van de leikleurige bekarde Pachyramphus spodiurus is donker leigrijs, zonder witte wenkbrauwstreep en met weinig wit in de vleugel. Het mannetje van de witvleugelbekarde Pachyramphus polychopterus heeft een zwarte rug.

Leefgebied

Droog doornbos, halfvochtig loofverliezend bos, vochtig voetheuvel- en bergbos, secundair bos en bomenrijk cultuurland zoals koffieplantages en weiden met bomen, van zeeniveau tot ruim 2000 m. Zoekt insecten en vruchten in de middelste etage en de kruinen, vaak in gemengde groepen. Het nest is vermoedelijk, zoals bij verwante soorten, een groot, bolvormig bouwsel met een ingang aan de zijkant.

Verspreiding en trek

In Colombia op de westflank in het zuiden, vooral in Nariño. In Ecuador op de westflank en in het westelijke laagland, en in kleine aantallen op de oostflank van het midden en zuiden. In Peru in het noordwesten op beide flanken van de Andes en in de Marañón-regio, zuidwaarts tot La Libertad en San Martín en mogelijk verder op de oostflank. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in gemengde groepen in het westen van Ecuador, bijvoorbeeld in de omgeving van Mindo, en in de bossen van Loja en El Oro. Let op de korte, snelle frase van drie tonen, vooral in de vroege ochtend.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd. De soort is nog niet als aparte soort beoordeeld; de vroegere eksterbekarde, waartoe hij behoorde, gold als niet bedreigd. Hij is vrij schaars en komt voor in enkele beschermde gebieden in Ecuador en Peru.

Wetenschappelijke naam

Pachyramphus salvini | Richmond, 1899

Richmond beschreef de soort in 1899 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pachyramphus werd in 1840 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam komt van Grieks pakhus, 'dik, stevig', en rhamphos, 'snavel'. De soortnaam eert de Engelse ornitholoog Osbert Salvin (1835–1898); Richmond gaf deze nieuwe naam in 1899 omdat de oudere naam similis van Salvin al bezet was. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chusgón, Peru.