Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Donkerkaptiran
Donkerkaptiran | Myiarchus tuberculifer
Dusky-capped Flycatcher | Copetón capirotado | Maria-cavaleira-pequena
De donkerkaptiran is de kleinste Myiarchus-tiran van het gidsgebied en de meest wijdverbreide: van het laagland tot hoog in de Andes. De zwartachtige kap, scherp afgezet tegen de olijfkleurige rug, onderscheidt hem van verwante soorten. Zijn klaaglijke, dalende fluittoon is in bosranden vaak te horen.
Geluid
Een klaaglijke, langgerekte en dalende fluittoon als wieeeuw, ook een korte wiet en reeksen van fluittonen in de ochtendschemering.
Opname: José María Loaiza B. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–18 cm, met een slanke, zwarte snavel. De kruin is zwartachtig tot roetbruin en steekt af tegen de olijfgroene rug. Keel en borst zijn lichtgrijs, de buik helder geel. De vleugels zijn donker, met vage lichte vleugelstrepen en smalle roodbruine randen aan de slagpennen; ook de staart heeft smalle roodbruine randen. Vogels uit de Andes (atriceps) zijn groter en hebben een zwartere kap. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De roetkruintiran Myiarchus phaeocephalus is groter, met een grijzere kruin die geleidelijk overgaat in de rug. De kortkuiftiran Myiarchus ferox en Swainsons tiran Myiarchus swainsoni zijn groter en egaler, zonder contrasterende kap. Taczanowski's tiran Myiarchus cephalotes, in het bergbos, is groter, met lichte randen aan de buitenste staartpennen.
Leefgebied
Vochtig en droog bos, bosranden, secundair bos, open plekken met bomen en plantages, van zeeniveau tot ongeveer 3000 m. Foerageert vaak in het middelste en hoge deel van het bos en vangt insecten in korte vluchten of pikt ze van bladeren. Broedt in boomholten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het hele land, in het laagland en op de hellingen van de Andes. In Ecuador in het westen, het oosten en op beide hellingen van de Andes. In Peru in het Amazonelaagland, op de oostflank en in het noordwesten. In Bolivia in het laagland en in de Yungas. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuidwesten van de Verenigde Staten via Midden-Amerika tot Brazilië en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in bosranden en langs bospaden naar de dalende fluittoon; de vogel zit vaak stil op een tak in het halfdonker onder het bladerdak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en verdraagt bosranden en secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Myiarchus tuberculifer | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als T[yrannus] tuberculifer; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myiarchus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en arkhos, 'heerser, aanvoerder'. De soortnaam komt van Latijn tuberculum, 'bultje, knobbeltje', en -fer, 'dragend'. De beschrijvers d'Orbigny en de Lafresnaye (1837) noemden twee kleine, hoornachtige knobbeltjes aan de binnenkant van de vleugel, bij de vleugelbocht. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Guarayos, Santa Cruz, Bolivia.