Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Swainsons tiran
Swainsons tiran | Myiarchus swainsoni
Swainson's Flycatcher | Copetón de Swainson | Irré
Swainsons tiran is een egaal gekleurde Myiarchus-tiran met verscheidene ondersoorten, waarvan sommige standvogel zijn en andere als zuidelijke trekvogel in de zuidelijke winter naar het Amazonegebied trekken. In het gidsgebied komen zo broedvogels, standvogels en wintergasten van verschillende herkomst voor. Hij lijkt sterk op de kortkuiftiran.
Geluid
Meestal stil buiten de broedtijd; een zachte wiet of whip en een korte, dalende fluittoon. In de ochtendschemering reeksen van fluittonen.
Opname: Fabrício Grigolin — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
19–20 cm. De bovendelen zijn dof grijsbruin tot olijfbruin, de kruin nauwelijks donkerder. Keel en borst zijn lichtgrijs, de buik lichtgeel. De vleugels hebben lichte, witachtige randen aan dekveren en tertials en weinig of geen roodbruin; de staart is bruin zonder roodbruin. Bij een deel van de vogels is de basis van de ondersnavel licht, roze- of oranjeachtig. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kortkuiftiran Myiarchus ferox is donkerder, met een geheel zwarte snavel en een andere roep. De cayennetiran Myiarchus tyrannulus heeft veel roodbruin in vleugel en staart. De donkerkaptiran Myiarchus tuberculifer is kleiner, met een donkere kap. De grote kuiftiran Myiarchus crinitus, een noordelijke wintergast, heeft een donkergrijze borst en roodbruin in vleugel en staart.
Leefgebied
Bosranden, savannebos, galerijbos, várzea en begroeide riviereilanden, droogbos van de Chaco en cerrado, vooral in het laagland tot ongeveer 1000 m. Vangt insecten in korte vluchten vanaf een zitpost en eet ook bessen. Broedt in boomholten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia broedvogel in het laagland van het oosten en zuiden, met overwinterende vogels in het noorden. In Peru, Ecuador en Colombia vooral wintergast in het Amazonelaagland in de zuidelijke winter (ongeveer april tot oktober); in het oosten van Colombia ook een standvogelpopulatie. Ontbreekt ten westen van de Andes en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Uruguay.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de zuidelijke winter langs bosranden en op riviereilanden in het Amazonelaagland; in Bolivia in de broedtijd (ongeveer oktober tot maart) in savannebos en Chaco-bos. Let op de lichte ondersnavel.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en verdraagt halfopen landschap.
Wetenschappelijke naam
Myiarchus swainsoni | Cabanis & Heine, 1860
Cabanis & Heine beschreef de soort in 1860 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Myiarchus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en arkhos, 'heerser, aanvoerder'. De soortnaam eert William Swainson (1789–1855), een Engelse natuuronderzoeker en ornitholoog. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.