Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Donkervleugelholengraver

Donkervleugelholengraver | Geositta saxicolina

Dark-winged Miner | Minero alioscuro | Curriqueiro-de-asa-escura

De donkervleugelholengraver is een endemische holengraver van de hoge puna in het midden van Peru. Hij leeft hoger dan de meeste verwanten, op glooiend grasland met stenen tot bijna 5000 m. Zijn donkere vleugels zonder roodbruine vlek onderscheiden hem van de gewone holengraver in hetzelfde gebied.

Donkervleugelholengraver (Geositta saxicolina)
Foto: Nick Moore — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Onvolledig bekend. Beschreven worden een melodieuze zang, tjiptonen, korte raspende geluiden en een tirr tirr tirr in vlucht.

Luister: RoepXC155461

Opname: Meena Haribal — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een korte, zwarte snavel met een grijze basis van de ondersnavel en zwarte poten. Voorhoofd en gezicht zijn geelbruin, met een roze-geelbruine wenkbrauwstreep. Kruin en rug zijn middelbruin, de stuit is bleek geelbruin. De onderdelen zijn geelbruin tot roze-geelbruin, ongestreept. De vleugels zijn donker, zonder roodbruine vlek; de middelste staartpennen zijn zwart. Jongen zijn warmer geelbruin, met donkere schubben op de borst. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De gewone holengraver Geositta cunicularia (vorm juninensis) is bleker en grijzer, met een roodbruine vleugelvlek en een lichtere, roodbruine staartbasis. De dunsnavelholengraver Geositta tenuirostris heeft een lange, dunne, gebogen snavel en roodbruin in de vleugels. Grondtirannen (Muscisaxicola) hebben een rechte snavel, langere poten en een grijzere onderzijde.

Leefgebied

Hoge puna en het altiplano van centraal Peru, vooral licht hellend grasland met een stenige bodem, tussen ongeveer 3700 en 4900 m. Zoekt lopend insecten. Over de voortplanting is weinig bekend; er zijn broedgevallen in december, vermoedelijk in een kamer aan het eind van een hol in de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Peru: in de Andes van het midden van het land, van Pasco tot Huancavelica (onder meer Junín en de hooglanden van Lima). Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek op stenig puna-grasland boven 4000 m, bijvoorbeeld rond het meer van Junín en op de hoge passen tussen Lima en Junín. De vogel loopt over open grond en tussen kussenplanten.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein, maar de soort is vrij algemeen tot algemeen en de stand wordt als stabiel beschouwd.

Wetenschappelijke naam

Geositta saxicolina | Taczanowski, 1875

Taczanowski beschreef de soort in 1875 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Geositta werd in 1837 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Grieks geō-, 'aarde, grond', met Sitta, het geslacht van de boomklevers. De soortnaam komt van Latijn saxum, 'rots', en -cola, 'bewoner': 'rotsbewonend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junín, Peru.