Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Grijze holengraver

Grijze holengraver | Geositta maritima

Greyish Miner | Minero gris | Curriqueiro-cinzento

De grijze holengraver is een kleine, bleke holengraver van de kaalste delen van de kustwoestijn van Peru en Chili. Hij leeft in terrein van zand, grind en rots met nauwelijks begroeiing, waar weinig andere vogels voorkomen. Anders dan de meeste holengravers heeft hij geen roodbruin in vleugels of staart.

Grijze holengraver (Geositta maritima)
Foto: David F. Belmonte — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een onmuzikaal te-tsjerrrr, soms gevolgd door een reeks ke-tonen. Roepen zijn onder meer plyt-plyt, jyp, een raspend tsj-trr en een kort, wat piepend kjoe.

Luister: ZangXC36958

Opname: Niels Krabbe — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

12–14 cm, met een korte, rechte, leigrijze tot zwarte snavel. Gezicht en bovendelen zijn bleek grijsbruin, met een vage roomkleurige wenkbrauwstreep. Kin en keel zijn wit, de onderdelen roomwit met een roze-geelbruine zweem op de flanken. Vleugels en staart zijn grijsbruin tot donker, zonder roodbruine vlek. Jongen zijn geelbruiner. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De kustholengraver Geositta peruviana is warmer zandkleurig, met roodbruin in vleugels en staart. De gewone holengraver Geositta cunicularia is bruiner, met een gestreepte borst en een roodbruine vleugelvlek. Grondtirannen (Muscisaxicola) zijn slanker, hebben langere poten en een zwarte staart.

Leefgebied

Uiterst droge, vrijwel onbegroeide woestijn met zand, grind of rots, vooral in de kustzone en op de lage westflank; in Peru meestal onder 2450 m, zelden tot 3500 m. Zoekt lopend insecten en andere kleine ongewervelden. Er is maar één nest bekend; vermoedelijk broedt hij, als verwante soorten, in een kamer aan het eind van een hol.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Peru in een smalle strook langs de kust en op de lage westflank, van Ancash zuidwaarts tot de grens met Chili. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili, zuidwaarts tot de regio Atacama.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in kale, steenachtige woestijn langs de kustweg in het zuiden van Peru en op de laagste hellingen van de westflank. De vogel is grijs als de ondergrond; let op beweging over de kale bodem.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is vrij groot en de stand wordt als stabiel beschouwd; directe bedreigingen zijn niet bekend.

Wetenschappelijke naam

Geositta maritima | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als Certhilauda maritima; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geositta werd in 1837 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Grieks geō-, 'aarde, grond', met Sitta, het geslacht van de boomklevers. De soortnaam komt van Latijn maritimus, 'van de zee, van de kust'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cobija, Antofagasta, Chili.