Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Roodbandholengraver

Roodbandholengraver | Geositta rufipennis

Rufous-banded Miner | Minero rojizo | Curriqueiro-de-faixa-ruiva

De roodbandholengraver is een vrij grote, grijze holengraver van droge berghellingen in het zuiden van de Andes. Zijn naam verwijst naar de brede roodbruine band die in vlucht over de vleugel zichtbaar is. In het gidsgebied leeft hij alleen in Bolivia.

Roodbandholengraver (Geositta rufipennis)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle reeks zoemende, trillende tonen op één toonhoogte, soms met versnellingen, gezongen vanaf een rotsblok of in een baltsvlucht.

Luister: ZangXC584995

Opname: ignacio escobar — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–17 cm, met een vrij korte, licht gebogen, zwartgrijze snavel en blauwgrijze poten. Het gezicht is bruingrijs met een lichte wenkbrauwstreep, de bovendelen zijn dof zand- tot grijsolijfkleurig. De keel is witachtig, de borst bleek geelbruin en ongestreept. In vlucht toont hij een brede roodbruine band over de slagpennen en een staart met roodbruine basis en donkere eindband. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De gewone holengraver Geositta cunicularia is kleiner en bruiner, met een gestreepte borst. De punaholengraver Geositta punensis is kleiner en bleker. De dunsnavelholengraver Geositta tenuirostris heeft een lange, dunne, gebogen snavel. Grondtirannen (Muscisaxicola) hebben een rechte, dunne snavel en geen roodbruin in de vleugel.

Leefgebied

Droge, rotsige hellingen, droog bergstruweel, puna-grasland, vlakten met verspreide begroeiing en droge rivierbeddingen, in Bolivia ongeveer tussen 3100 en 4400 m. Zoekt lopend insecten. Het nest ligt in een kamer aan het eind van een tunnel in een aarden wal of helling, soms in een rotsspleet; het legsel telt twee tot drie eieren, in de zuidelijke zomer.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia in de Andes in het westen en zuidwesten van het land. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili en Argentinië, zuidwaarts tot Patagonië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek op droge, stenige hellingen en in droge rivierbeddingen in de hooglanden van het zuidwesten van Bolivia. Let in vlucht op de roodbruine vleugelband.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De stand is onbekend en gaat vermoedelijk langzaam achteruit, maar de soort is vrij algemeen; overbegrazing is plaatselijk een probleem.

Wetenschappelijke naam

Geositta rufipennis | (Burmeister, 1860)

Burmeister beschreef de soort in 1860 als Geobamon rufipennis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geositta werd in 1837 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Grieks geō-, 'aarde, grond', met Sitta, het geslacht van de boomklevers. De soortnaam komt van Latijn rufus, 'roodbruin', en penna, 'veer, vleugel': 'roodvleugelig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sierra de Tucumán, Argentinië.