Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Geelbrauwtiran
Geelbrauwtiran | Satrapa icterophrys
Yellow-browed Tyrant | Suirirí amarillo | Suiriri-pequeno
De geelbrauwtiran is een middelgrote, olijf en geel gekleurde tiran van halfopen terrein met struiken en verspreide bomen, vaak bij water. In het gidsgebied broedt hij in Bolivia; vogels uit het zuiden van het areaal trekken in de zuidelijke winter naar het Amazonegebied en bereiken dan het zuidoosten van Peru. Hij zit meestal open op een lage tot middelhoge tak.
Geluid
Weinig vocaal. De zang is een korte, stijgende reeks van vier tot vijf tonen. De roepen zijn een zacht maar scherp wie en een laag, dubbel tsjiep.
Opname: Ricardo José Mitidieri — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15–16,5 cm. Het mannetje heeft een donker grijsolijf gezicht met een brede, helder gele wenkbrauwstreep. De bovendelen zijn donker olijf, de vleugels donker met twee witachtige vleugelstrepen. De onderdelen zijn helder geel, met een olijfkleurige zweem aan de zijkanten van de borst. Het vrouwtje is valer, met een minder felle wenkbrauwstreep en keel, en olijfkleurige vlekjes op keel en borst. Jongen lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De roodkruintiran Myiozetetes similis heeft een witte wenkbrauwstreep, een zwartachtig masker en een witte keel, en leeft in luidruchtige groepjes. De tropische koningstiran Tyrannus melancholicus is groter, met een grijze kop zonder wenkbrauwstreep en een gevorkte staart. De roestvleugeltiran Myiozetetes cayanensis heeft een witte wenkbrauwstreep en roodbruine randen aan de vleugelpennen.
Leefgebied
Bosranden, struikrijke velden, weiland met verspreide bomen, galerijbos en begroeiing rond meren en moerassen; in Bolivia tot ongeveer 2800 m, in Peru en Colombia in het laagland. Zit open op een tak en vliegt uit naar insecten in de lucht of in het gebladerte. Het nest is een open kom in een boom of struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: niet-broedende gast in het oostelijke laagland, schaars. Ecuador: hooguit een zeldzame dwaalgast in het oosten. Peru: zeldzame wintergast in het uiterste zuidoosten in de zuidelijke winter. Bolivia: in het noorden en oosten; broedt vooral in het oosten en zuiden, in de zuidelijke winter meer vogels in het noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela en van Brazilië tot Paraguay, Uruguay en Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het oosten van Bolivia langs moerasranden, galerijbos en weiland met struiken naar een gele tiran met een opvallende gele wenkbrauwstreep op een open tak. In de zuidelijke winter (juni–september) is de kans in het noorden van Bolivia en het zuidoosten van Peru het grootst.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en komt ook in door de mens veranderd halfopen land voor.
Wetenschappelijke naam
Satrapa icterophrys | (Vieillot, 1818)
Vieillot beschreef de soort in 1818 als Muscicapa icterophrys; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Satrapa werd in 1844 ingevoerd door Strickland. De geslachtsnaam komt van Latijn satrapa (Grieks satrapēs), 'satraap', een Perzische stadhouder. Strickland (1844) bedoelde een kleine heerser, als knipoog naar de tirannen. De soortnaam komt van Grieks ikteros, 'geelzucht, geel', en ophrus, 'wenkbrauw', naar de gele wenkbrauwstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.