Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Geelbroekmanakin

Geelbroekmanakin | Ceratopipra mentalis

Red-capped Manakin | Manaquín cabeza roja | Dançarino-de-boné-vermelho

De geelbroekmanakin is een kleine, zwarte manakin met een scharlakenrode kop en heldergele dijen, van vochtig laaglandbos ten westen van de Andes. Het mannetje baltst op een horizontale tak, waarbij het met kleine, snelle passen achteruit schuift, begeleid door knappende vleugelgeluiden. In het gidsgebied leeft hij alleen in het westen van Colombia en het noordwesten van Ecuador.

Geelbroekmanakin (Ceratopipra mentalis)
Foto: Mikeschafer.wildlife — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een scherp, droog psit en een zoemende, wat dalende roep. Tijdens de balts knappende en zoemende vleugelgeluiden.

Luister: ZangXC1180625

Opname: Nick Talbot — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10 cm, met een korte staart. Het mannetje is fluweelzwart, met een scharlakenrode kop en nek en heldergele dijen, die vooral bij de balts zichtbaar zijn. De iris is witachtig, de snavel licht. Het vrouwtje is olijfgroen, onder lichter en wat geler olijf. Jonge mannetjes zijn groen met de eerste rode veren op de kop.

Verwarrings­soorten

De goudkopmanakin Ceratopipra erythrocephala heeft een goudgele kop en rood met witte dijen, en leeft ten oosten van de Andes en in het noorden van Colombia. Het vrouwtje van de witkraagmanakin Corapipo altera is kleiner, met een grijzige keel. Het vrouwtje van de goudkraagmanakin Manacus vitellinus heeft oranje poten en een langere staart.

Leefgebied

De middenlaag en lagere etage van vochtig laaglandbos en oud secundair bos, ook bosranden, tot ruwweg 1000 m in de uitlopers. Eet vooral kleine vruchten, die hij in de vlucht plukt, en insecten. Mannetjes baltsen in losse groepen op horizontale takken in de middenlaag. Het nest is een klein, ondiep komnestje in een vork.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het laagland en de uitlopers aan de Pacifische kant en in het noordwesten. In Ecuador in het noordwesten, in de Chocó-bossen van Esmeraldas en aangrenzende provincies. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Panama noordwaarts door Midden-Amerika tot in het zuiden van Mexico.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de middenlaag van vochtig bos in de Chocó naar baltsende mannetjes op horizontale takken; het knappen van de vleugels is op afstand te horen. In bomen met rijpe vruchten verschijnen ook vrouwtjes.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied is de stand gebonden aan het resterende bos van de Chocó, dat door houtkap en landbouw krimpt.

Wetenschappelijke naam

Ceratopipra mentalis | (Sclater, 1857) (GBIF: Pipra mentalis)

Sclater beschreef de soort in 1857 als Pipra mentalis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ceratopipra werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert Grieks keras, 'hoorn', met de geslachtsnaam Pipra (manakins), naar de hoornachtige kopveren van de typesoort. De soortnaam komt van Nieuwlatijn mentalis, 'van de kin', van Latijn mentum, 'kin'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Córdoba, Veracruz, Mexico.