Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Geelbuikdwergtiran
Geelbuikdwergtiran | Euscarthmus rufomarginatus
Rufous-sided Scrub Tyrant | Tiranuelo flanquirrufo | Maria-corruíra
De geelbuikdwergtiran is een kleine tiran van open, vochtig grasland met struikjes in de cerrado en de savannen van het oosten van Bolivia. Hij leeft laag tussen gras en struiken en verraadt zich door een aanhoudende, droge ratel. Binnen het gidsgebied is hij lokaal en weinig bekend.
Geluid
Een aanhoudende, toonloze, snelle en droge ratel. Bij onrust zoemende trillers en een piepend, ratelend gekwetter.
Opname: Tulio Dornas — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10,5 cm, met een korte, spitse snavel. De kruin is bruin, met een kleine, deels verborgen kaneelrode vlek. Er is een witachtige wenkbrauwstreep en oogring in een lichtbruin gezicht. De bovendelen zijn bruin, de vleugels donkerder bruin, met okerkleurige punten aan de dekveren die twee vleugelstrepen vormen. De keel is wit, de onderdelen zijn lichtgeel, met warm okerbruine borstzijden, flanken en onderstaartdekveren. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De witbuikdwergtiran Euscarthmus meloryphus is witter van onderen, zonder okerbruine flanken, en leeft in droog struweel. De puntstaarttiran Culicivora caudacuta heeft een gestreepte kruin en een lange, spitse staart. De baardtiran Polystictus pectoralis is warmer okerbruin, en het mannetje heeft een zwartgespikkelde keel.
Leefgebied
Open, vochtig grasland met struikjes, campo en savanne in de cerrado, in Bolivia tussen ongeveer 150 en 750 m. Zoekt insecten laag in gras en struiken. Mijdt sterk begraasd of omgeploegd grasland. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: in de savannen en het cerrado van het noorden en oosten van het laagland, in Beni en Santa Cruz. Peru: alleen bekend van de savanne van de Pampas del Heath in Madre de Dios. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied vooral in het cerrado van Brazilië, verder in het noordoosten van Paraguay en het zuiden van Suriname.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in natte graslanden met verspreide struikjes in het oosten van Santa Cruz, bijvoorbeeld in het gebied van Noel Kempff Mercado, en luister naar de droge ratel vanaf een graspol of struikje.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, maar tot 2024 als gevoelig beschouwd. De stand neemt waarschijnlijk af door de omzetting van cerrado in landbouwgrond; de soort is overal lokaal.
Wetenschappelijke naam
Euscarthmus rufomarginatus | (Pelzeln, 1868)
Pelzeln beschreef de soort in 1868 als Hapalocercus rufomarginatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Euscarthmus werd in 1831 ingevoerd door Wied-Neuwied. De geslachtsnaam komt van Grieks euskarthmos, 'licht springend', van eu, 'goed', en skarthmos, 'sprong'. De soortnaam komt van Latijn rufus, 'roodbruin', en marginatus, 'gerand', naar de roodbruine flanken. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Calção de Couro en Rio das Pedras, São Paulo, Brazilië.