Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Geelbuiktiranmanakin
Geelbuiktiranmanakin | Neopelma sulphureiventer
Sulphur-bellied Tyrant-Manakin | Saltarín ventrisulfúreo | Fruxu-de-barriga-amarela
De geelbuiktiranmanakin is een olijfgroene manakin met een zwavelgele buik uit het zuidwesten van het Amazonegebied. Hij leeft in rivierbos en bos op de overgang naar drogere streken, en zingt lang achtereen vanaf een vaste tak. Zijn kleuren lijken meer op die van een elenia dan op die van de meeste manakins.
Geluid
Een hese, zoemende, licht stijgende frase, vaak lange tijd met regelmatige tussenpozen herhaald vanaf een zangpost in de middelste etage.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13 cm, met een vrij lange staart en een kleine snavel. De bovendelen zijn olijfgroen. Op de kruin zit een smalle, deels verborgen gele streep. Keel en borst zijn grijsachtig met olijfkleurige waas, de buik is zwavelgeel. De iris is grijs tot lichtbruin. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De witbuiktiranmanakin Neopelma pallescens heeft een witte tot heel bleekgele buik en leeft verder naar het oosten, in droger bos. De geelkuiftiranmanakin Neopelma chrysocephalum heeft een brede saffraangele kruinstreep en een witachtige iris en leeft op witte zandgrond in het noorden. De boselenia Myiopagis gaimardii heeft een donkere iris, duidelijke vleugelstrepen en zit hoger in het bladerdak.
Leefgebied
Rivierbos, várzea, galerijbos en bos op de overgang naar savanne en droger bos, ook bosranden en ouder secundair bos, in het laagland. Leeft in de onderste en middelste etage en eet kleine vruchten en insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in het zuidoosten, vooral in Madre de Dios, en plaatselijk verder noordwaarts in Ucayali. In Bolivia in het noorden en midden van het laagland, in Pando, Beni, La Paz en het noorden van Santa Cruz en Cochabamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Langs bosranden en in rivierbos in Madre de Dios, zoals rond Puerto Maldonado en in de lagere delen van Manu, en in het noorden van Bolivia. De zoemende zang verraadt de vogel; zoek dan de middelste etage af.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is vrij algemeen in een gebied met nog veel bos; plaatselijk verdwijnt bos door ontbossing en goudwinning.
Wetenschappelijke naam
Neopelma sulphureiventer | (Hellmayr, 1903)
Hellmayr beschreef de soort in 1903 als Scotothorus sulphureiventer; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Neopelma werd in 1861 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam komt van Grieks neos, 'nieuw, anders', en pelma, 'voetzool'. De soortnaam komt van Latijn sulphureus, 'zwavelgeel', en venter, 'buik': 'met zwavelgele buik'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Vila Bela da Santíssima Trindade, Mato Grosso, Brazilië.