Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Geelkuiftiranmanakin
Geelkuiftiranmanakin | Neopelma chrysocephalum
Saffron-crested Tyrant-Manakin | Saltarín coronigualdo | Fruxu-do-carrasco
De geelkuiftiranmanakin is een olijfgroene manakin met een opvallende saffraangele kruinstreep. Hij is sterk gebonden aan laag, open bos op witte zandgrond, zoals de varillales bij Iquitos. Buiten dat bostype komt hij nauwelijks voor.
Geluid
Een nasale, zoemende, licht stijgende frase, met lange tussenpozen herhaald vanaf een zangpost in de middelste etage, en korte droge roepjes.
Opname: Barry Edmonston — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13 cm, met een vrij lange staart en een kleine snavel. De bovendelen zijn olijfgroen. Over de kruin loopt een brede geeloranje tot saffraangele streep, die bij opwinding als kuifje wordt opgezet; de zijkanten van de kop zijn grijzig. Keel en borst zijn grijs met olijfkleurige waas, de buik is lichtgeel. De iris is witachtig tot lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De geelbuiktiranmanakin Neopelma sulphureiventer heeft een kleinere, minder opvallende kruinstreep en leeft verder naar het zuiden, in várzea- en rivierbos. De dwergtiranmanakin Tyranneutes stolzmanni is veel kleiner, met een zeer korte staart en zonder gele kruin. De geelkruinelenia Myiopagis flavivertex heeft een donkere iris en lichte vleugelstrepen.
Leefgebied
Laag, open bos en struikbos op witte zandgrond (varillal, campinarana) en de randen daarvan, in het laagland. Leeft in de onderste en middelste etage en eet vooral kleine vruchten en daarnaast insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oosten, in het laagland van de Orinoco- en Amazonedelen nabij de grens met Venezuela en Brazilië. In Peru in het noordoosten, in Loreto. In Ecuador niet met zekerheid vastgesteld. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het noordwesten van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de varillales van het reservaat Allpahuayo-Mishana bij Iquitos. Luister naar de zoemende zang en zoek in het lage bos naar de gele kruinstreep.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is gebonden aan een bostype dat in het gidsgebied plaatselijk voorkomt; bos op witte zandgrond bij steden wordt bedreigd door kap en zandwinning.
Wetenschappelijke naam
Neopelma chrysocephalum | (Pelzeln, 1868)
Pelzeln beschreef de soort in 1868 als Heteropelma chrysocephalum; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Neopelma werd in 1861 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam komt van Grieks neos, 'nieuw, anders', en pelma, 'voetzool'. De soortnaam komt van Grieks khrusos, 'goud', en kephalē, 'kop': 'met gouden kop', naar de gele kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Carlos de Río Negro, Amazonas, Venezuela.