Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Geelringtiran

Geelringtiran | Conopias cinchoneti

Lemon-browed Flycatcher | Bienteveo cejiamarillo | Bem-te-vi-de-sobrancelha-limão

De geelringtiran is een tiran van de boomkronen van het lagere bergbos op de flanken van de Andes. Een citroengele wenkbrauwstreep die rond de donkere kruin loopt, geeft hem zijn naam. Hij leeft in paren of kleine, luidruchtige groepjes, vaak in gemengde groepen met tangares.

Geelringtiran (Conopias cinchoneti)
Foto: TonyCastro — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, snelle, trillende reeks, ongeveer tie-ie-ie-ie-ie, die vaak wordt herhaald; de vogels van een groepje roepen dikwijls samen. Ook korte, hoge roepen.

Luister: ZangXC1155226

Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16 cm. Een middelgrote tiran met een korte, zwarte snavel. De kruin is donker olijfgrijs en wordt omgeven door een brede, citroengele wenkbrauwstreep die op het achterhoofd bijna sluit; de kopzijden zijn donker. De bovendelen zijn olijfgroen, vleugels en staart donkerder met olijfkleurige randen. Keel en onderdelen zijn geel. Een kruinvlek ontbreekt. Seksen gelijk.

Verwarrings­soorten

De goudkruintiran Myiodynastes chrysocephalus is groter, met een zwaardere snavel, een donkere baardstreep, een bleke keel en een vaag gestreepte borst. De roestvleugeltiran Myiozetetes cayanensis en de roodkruintiran Myiozetetes similis hebben een witte wenkbrauwstreep en een witte keel en leven meestal lager, in halfopen terrein. De driestreeptiran Conopias trivirgatus van het Amazonelaagland heeft een witte wenkbrauwstreep en een olijfkleurige borst.

Leefgebied

Kronen en randen van vochtig lager bergbos en de onderste zone van het nevelwoud, ook hoge secundaire groei en halfopen terrein met verspreide bomen, vooral tussen 1000 en 2000 m. Vangt insecten vanaf open takken in de kroon en eet ook vruchten. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: plaatselijk in alle drie de Andesketens. Ecuador: vooral op de oostflank van de Andes, plaatselijk op de westflank. Peru: op de oostflank van de Andes zuidwaarts tot in het zuiden van het land. Bolivia: niet regelmatig; slechts enkele meldingen. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek op de oostflank van de Andes in Ecuador of Peru, langs wegen door bergbos tussen 1200 en 1800 m. Groepjes zitten vaak op open takken boven in de kroon en laten zich horen met hun hoge, trillende roep.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is afhankelijk van bos; ontbossing van het lagere bergbos verkleint plaatselijk het leefgebied.

Wetenschappelijke naam

Conopias cinchoneti | (Tschudi, 1844)

Tschudi beschreef de soort in 1844 als T[yrannus] cinchoneti; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Conopias werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks kōnōps, 'mug', en piazō, 'grijpen', dus ongeveer 'muggenvanger'. Verwijst naar de kinabossen (Cinchona) op de Andeshellingen, het leefgebied van de soort. Het Latijnse achtervoegsel -etum betekent 'plaats van'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junín, Peru.