Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Geelstuitsijs

Geelstuitsijs | Spinus uropygialis

Yellow-rumped Siskin | Jilguero cordillerano | Pintassilgo-de-uropígio-amarelo

De geelstuitsijs is een sijs van de droge Andes van Chili en Argentinië, die in het gidsgebied alleen de zuidelijke rand bereikt. Het mannetje is donkerder dan andere sijzen met een zwarte kap, met een zwarte kop, borst en rug en een felgele stuit. In het gidsgebied is hij schaars en lokaal.

Geelstuitsijs (Spinus uropygialis)
Foto: (c) Thibaud Aronson, some rights reserved (CC BY-SA) — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een lange, snelle reeks van twitterende trillers, fluitjes en schorre tonen, vergelijkbaar met die van de kapsijs. De roep is een helder fluitje en droge tonen in vlucht.

Luister: ZangXC374137

Opname: Cristian Pinto — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, met een spitse, kegelvormige snavel. Het mannetje heeft een zwarte kop, keel en borst; de rug is zwart met olijfgele randjes, waardoor hij gevlekt lijkt, en de stuit is felgeel. Buik en flanken zijn geel. De vleugels zijn zwart met een brede gele band, de staart is zwart met gele basis. Het vrouwtje is doffer, met een grijsachtig olijf gevlekte kop en rug en een minder felle gele stuit. Jonge vogels zijn bruiner en gestreept.

Verwarrings­soorten

De kapsijs Spinus magellanicus en de dikbeksijs Spinus crassirostris hebben een olijfkleurige of grijsolijf rug en een gele borst; het zwart beperkt zich tot kop en keel. De zwarte sijs Spinus atratus is vrijwel geheel zwart, zonder gele stuit en met alleen een geel achterlijf. Vrouwtjes zijn te herkennen aan de gevlekte rug en de gele stuit.

Leefgebied

Struikrijke berghellingen, ravijnen met struweel, polylepisbosjes, oeverbosjes langs beken en de randen van akkers in droge valleien, ruwweg tussen 2500 en 4000 m. Eet zaden van kruiden, struiken en bomen. Het nest is een kom van plantmateriaal in een struik of boom.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia en Ecuador en op de Galápagos. In Peru schaars en lokaal in het zuidwesten. In Bolivia schaars in het zuidwesten. Het voorkomen aan de noordrand van het verspreidingsgebied en de seizoensbewegingen zijn slecht bekend. Het hoofdgebied ligt buiten het gidsgebied, in Chili en het westen van Argentinië.

  • Jaarrond
  • Zomergast (ca. apr–sep)
  • Wintergast (ca. okt–mrt)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in het uiterste zuiden van Peru en het zuidwesten van Bolivia langs struikrijke hellingen en in ravijnen naar groepjes sijzen, en controleer ze op een zwarte rug en een gele stuit.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Binnen zijn hoofdgebied algemeen; in het gidsgebied schaars, zonder bekende specifieke bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Spinus uropygialis | (Sclater, 1862)

Sclater beschreef de soort in 1862 als Chrysomitris uropygialis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spinus werd in 1816 ingevoerd door Koch. De geslachtsnaam komt van Grieks spinos, de naam van een vogel die niet meer te identificeren is. De soortnaam komt van Latijn uropygium, 'stuit', naar de gele stuit. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chili.