Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Zwarte sijs

Zwarte sijs | Spinus atratus

Black Siskin | Jilguero negro | Pintassilgo-preto

De zwarte sijs is een vrijwel geheel zwarte sijs van de puna en het altiplano. Alleen de gele vleugelband, de gele staartbasis en het gele achterlijf breken het donkere kleed. Hij leeft op grote hoogte in rotsig, open land en nestelt ook in dorpen.

Zwarte sijs (Spinus atratus)
Foto: Hugo Hulsberg — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle, twitterende reeks van trillers en schorre tonen, vergelijkbaar met die van de kapsijs. De roep is een helder, stijgend fluitje en droge tonen in vlucht.

Luister: ZangXC989037

Opname: Pamela Jenny Carvajal Bacarreza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12–13 cm, met een spitse, kegelvormige snavel. Het mannetje is glanzend zwart, met een brede, felgele band aan de basis van de slagpennen, gele basis van de buitenste staartpennen en een geel achterlijf en gele onderstaartdekveren. Het vrouwtje is doffer roetbruin tot zwartachtig, met minder geel op buik en staart, maar met dezelfde vleugelband. Jonge vogels zijn bruinachtig en vaag gestreept.

Verwarrings­soorten

Door het zwarte kleed met geel in vleugel en staart nauwelijks te verwarren. De geelstuitsijs Spinus uropygialis heeft ook een zwarte kop, rug en borst, maar een gele stuit en een gele buik. De dikbeksijs Spinus crassirostris en de kapsijs Spinus magellanicus hebben alleen een zwarte kap en zijn verder geel en olijf. De zwartkapsierragors Phrygilus atriceps heeft een zwarte kop, maar een roestbruine rug en geen gele vleugelband.

Leefgebied

Open puna en altiplano met rotsen, steile hellingen met struiken, ravijnen, de omgeving van bofedales en dorpen en boerderijen, meestal tussen 3500 en 4800 m. Eet zaden van kruiden en grassen, vaak op of dicht bij de grond. Het nest staat in een rotsspleet, een holte in een muur of onder een dak.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia en Ecuador en op de Galápagos. In Peru in de hoge Andes van het midden en het zuiden. In Bolivia op het altiplano en in de hoge Andes van het westen. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Let in dorpen op de puna en langs rotsige hellingen op kleine groepen die met de gele vleugelbanden opvliegen. Ze zitten vaak op daken en muren en zoeken samen met andere zaadeters op de grond.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Plaatselijk vrij algemeen; er zijn geen grote bedreigingen bekend.

Wetenschappelijke naam

Spinus atratus | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als Carduelis atratus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spinus werd in 1816 ingevoerd door Koch. De geslachtsnaam komt van Grieks spinos, de naam van een vogel die niet meer te identificeren is. De soortnaam is Latijn atratus, 'in het zwart gekleed', naar het zwarte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit La Paz, Bolivia.