Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Gespikkelde stekelstaart

Gespikkelde stekelstaart | Thripophaga gutturata

Speckled Spinetail | Colaespina jaspeada | João-pintado

De gespikkelde stekelstaart is een kleine ovenvogel van het Amazonegebied, met een fijn donker gespikkelde, geelbruine onderzijde. Hij klimt door ranken en over takken in de middelste en hogere lagen van het bos, meestal in gemengde groepen. De soort werd lang tot Cranioleuca gerekend.

Gespikkelde stekelstaart (Thripophaga gutturata)
Foto: Julien Piolain — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Een hoge, dunne, aflopende triller, en hoge, scherpe roepen.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

14 cm, met een rechte, spitse snavel en een getrapte staart met stekelige punten. De kruin is roodbruin, met een smalle, geelbruine wenkbrauwstreep. De rug is olijfbruin, vleugels en staart zijn roodbruin. De keel is lichtgeel tot geelbruin, borst en flanken zijn geelbruin met fijne, donkere spikkels. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn minder gespikkeld.

Verwarrings­soorten

Parkers stekelstaart Cranioleuca vulpecula heeft een effen witachtige onderzijde zonder spikkels en leeft in jong struweel op riviereilanden. De roodrugstekelstaart Cranioleuca vulpina heeft een roodbruine rug en een effen, lichte onderzijde. De bruinkopstekelkruin Thripophaga fusciceps is groter en effener bruin, zonder spikkels.

Leefgebied

Várzea, moerasbos en oeverbos, ook bos op terra firme in de buurt van water en de randen van bos, in het laagland, meestal onder 600 m. Zoekt in gemengde groepen, klimmend langs takken, ranken en dode bladeren, naar insecten en andere ongewervelden. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Amazonelaagland in het zuidoosten. Ecuador: in het oostelijke laagland. Peru: in het oostelijke laagland over de hele lengte. Bolivia: in het noorden, in Pando, Beni en het laagland van La Paz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het Amazonegebied van Brazilië en in het zuiden van Venezuela en de Guiana's.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Volg gemengde groepen in várzea en oeverbos langs de grote rivieren in het oosten van Ecuador en Peru; de vogel klimt vaak door dichte ranken op middelhoogte. Luister naar de hoge, aflopende triller.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied; bosverlies in het Amazonegebied kan de stand op den duur doen afnemen.

Wetenschappelijke naam

Thripophaga gutturata | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1838) (GBIF: Cranioleuca gutturata)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1838 als Anabates gutturatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thripophaga werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks thrips 'houtworm' en -phagos 'etend', dus 'houtwormeter'. De soortnaam komt van Nieuwlatijn gutturatus, 'van de keel', van Latijn guttur, 'keel', naar de getekende keel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Yuracarés, Bolivia.