Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Oranjekopfluweelkruin

Oranjekopfluweelkruin | Metopothrix aurantiaca

Orange-fronted Plushcrown | Coronifelpa frentinaranja | João-de-testa-laranja

De oranjekopfluweelkruin is een kleine, olijfgroen-gele ovenvogel die eerder aan een vireo of zanger doet denken dan aan een ovenvogel. Het oranje voorhoofd heeft korte, fluweelachtige veren, waar de naam naar verwijst. Hij leeft in de vegetatie langs rivieren en op riviereilanden in het westen van het Amazonegebied.

Oranjekopfluweelkruin (Metopothrix aurantiaca)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Hoge, dunne, piepende roepen, en een korte reeks hoge, snelle tonen.

Luister: ZangXC574882

Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

11 cm, klein, met een korte, spitse snavel en een vrij korte staart. Voorhoofd en voorkruin zijn oranje, het gezicht en de keel helder geel. De bovendelen zijn olijfgroen, de onderdelen geelachtig olijf. De poten zijn opvallend oranjegeel. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben een geelachtig in plaats van oranje voorhoofd.

Verwarrings­soorten

De okerkapvireo Tunchiornis ochraceiceps heeft een okerbruine kruin, een licht oog en een grijsachtige keel, en leeft in de ondergroei van bos op terra firme. De bruinvoorhoofdvireo Pachysylvia hypoxantha heeft een bruinachtige kap en een witachtige keel, zonder oranje voorhoofd. Vrouwtjes van zangers en tangaren missen de combinatie van oranje voorhoofd en oranjegele poten.

Leefgebied

Oeverbos, struweel en jong bos langs rivieren, riviereilanden en várzea, ook tuinen en open plekken met Cecropia, in het laagland, meestal onder 700 m. Zoekt in paren of kleine groepen, vaak in gemengde groepen, behendig en vaak hangend tussen bladeren en ranken naar insecten. Over de broedbiologie is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het zuidoosten, in het Amazonelaagland. Ecuador: in het oostelijke laagland. Peru: in het oostelijke laagland over vrijwel de hele lengte. Bolivia: in het noorden, in Pando en Beni. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs rivieroevers en op riviereilanden in de Amazone-laaglanden van Ecuador en Peru in jong bos met Cecropia; de vogels bewegen zich in gemengde groepen door de middelste en hogere lagen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort leeft in jonge, steeds terugkerende vegetatie langs rivieren en is daardoor weinig gevoelig voor bosverlies.

Wetenschappelijke naam

Metopothrix aurantiaca | Sclater & Salvin, 1866

Sclater & Salvin beschreef de soort in 1866 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Metopothrix voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam combineert Grieks metōpon, 'voorhoofd', en thrix, 'haar', naar de pluche-achtige veertjes op het voorhoofd. De soortnaam aurantiaca komt van nieuw-Latijn aurantiacus, 'oranjekleurig', naar het oranje voorhoofd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sarayacu, Ucayali, Peru.