Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Grijsstuitgierzwaluw
Grijsstuitgierzwaluw | Chaetura cinereiventris
Grey-rumped Swift | Vencejo lomigrís | Andorinhão-de-sobre-cinzento
De grijsstuitgierzwaluw is een kleine, donkere gierzwaluw van de vochtige bossen aan weerszijden van de Andes. Kleine groepjes jagen met snelle, fladderende vleugelslagen boven het bladerdak, langs bosranden en boven rivieren, vaak samen met andere gierzwaluwen. Van de Chaetura-gierzwaluwen in het gidsgebied is het een van de meest verbreide.
Geluid
Een herhaald, helder tsip en een reeks van drie of vier licht dalende, rasperige tonen, trrrieuw-trrrieuw-trrrieuw; groepjes laten in de vlucht een snel, kwetterend getjilp horen.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, klein, met een korte, vierkante staart waarvan de schachten als stekels uitsteken. Bovendelen glanzend blauwzwart, met een brede, lichtgrijze stuit en bovenstaartdekveren die scherp afsteken. Keel en onderdelen zijn grijs, de keel iets lichter; de onderstaartdekveren zijn donkerder. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer.
Verwarringssoorten
De witbandgierzwaluw Chaetura spinicaudus heeft een smalle, witachtige band over de stuit en donkerder onderdelen. De kortstaartgierzwaluw Chaetura brachyura is bruiner, met een zeer korte staart en een lichte stuit en onderstaart die als één bleek vlak doorlopen. Todds gierzwaluw Chaetura egregia is groter, met een nog lichtere, witachtige stuit, en leeft alleen in het Amazonelaagland. Chapmans gierzwaluw Chaetura chapmani is groter en donkerder, met een stuit die nauwelijks afsteekt.
Leefgebied
Boven vochtig laaglandbos, voetheuvelbos, secundair bos, bosranden en plantages met schaduwbomen, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger. Jaagt op kleine vliegende insecten, vaak vrij laag boven het bladerdak en boven rivieren. Broedt in holle bomen en soms in schoorstenen of putten, met een halve nestkom van takjes die met speeksel tegen de binnenwand wordt gelijmd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Pacifische laagland, in de voetheuvels rond de Magdalenavallei en ten oosten van de Andes in het laagland van de Orinoco en de Amazone. In Ecuador in het westelijke laagland en de voetheuvels en in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Peru in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Bolivia plaatselijk in het noordwesten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Nicaragua tot Panama, in Venezuela en Brazilië tot het noordoosten van Argentinië, en op Trinidad, Tobago en Grenada.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let op groepjes gierzwaluwen boven bosranden en rivieren in de voetheuvels van de oostflank en in het noordwesten van Ecuador. Bekijk ze van opzij of tegen een beboste helling, zodat de grijze stuit en de grijze onderdelen te zien zijn.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en gebruikt ook secundair bos en cultuurland met bomen; grootschalige ontbossing kan de aantallen plaatselijk verminderen.
Wetenschappelijke naam
Chaetura cinereiventris | Sclater, 1862
Sclater beschreef de soort in 1862 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam cinereiventris komt van Latijn cinereus, 'asgrijs', en venter, 'buik'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.