Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Witbandgierzwaluw
Witbandgierzwaluw | Chaetura spinicaudus
Band-rumped Swift | Vencejo lomibandeado | Andorinhão-de-sobre-branco
De witbandgierzwaluw is een kleine, zeer donkere gierzwaluw met een smalle, witachtige band over de stuit. In het gidsgebied leeft hij vooral in het natte Chocó-laagland van het westen van Colombia en het noordwesten van Ecuador. Groepjes jagen laag boven bos, open plekken en rivieren, vaak met andere gierzwaluwen.
Geluid
Een snel, hoog, wat zoemend getjilp, tsi-tsi-tsir, en droge, kwetterende reeksen van groepjes in de vlucht.
Opname: rudy gelis — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, klein, met een korte staart met uitstekende schachtpunten. Bovendelen zwart met weinig glans, met een smalle, scherp afgetekende, witachtige tot lichtgrijze band over de stuit; de bovenstaartdekveren zijn weer donker. Onderdelen donker grijsbruin, de keel iets lichter grijs. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grijsstuitgierzwaluw Chaetura cinereiventris heeft een bredere, grijze stuit die tot de staart doorloopt, en duidelijk grijzere onderdelen. De kortstaartgierzwaluw Chaetura brachyura heeft een zeer korte staart en een bleke stuit en onderstaart die één vlak vormen. Chapmans gierzwaluw Chaetura chapmani is groter en mist de lichte band. De cayennegierzwaluw Panyptila cayennensis heeft een witte keel en flanken en een lange, gevorkte staart.
Leefgebied
Boven vochtig laaglandbos en regenwoud, open plekken, bosranden, rivieren en dorpen in bosgebied, meestal onder 800 m. Jaagt op kleine vliegende insecten, vaak vrij laag. Broedt in holle bomen; nest een halve kom van takjes, met speeksel vastgelijmd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Pacifische laagland, in het noordwesten (Urabá en het laagland van de Cauca en de Magdalena) en plaatselijk in het oosten aan de grens met Venezuela en Brazilië. In Ecuador in het noordwesten, vooral in Esmeraldas. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica en Panama, in Venezuela, de Guyana's, op Trinidad en in het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in het Chocó-laagland, bijvoorbeeld rond Buenaventura of in Esmeraldas, op groepjes gierzwaluwen boven rivieren en open plekken. Van boven of opzij is de smalle witte stuitband het beste kenmerk.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied; ontbossing in het Chocó kan de aantallen plaatselijk verminderen.
Wetenschappelijke naam
Chaetura spinicaudus | (Temminck, 1839)
Temminck beschreef de soort in 1839 als Cypselus spinicaudus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam spinicaudus komt van Latijn spina, 'stekel', en cauda, 'staart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.