Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Todds gierzwaluw

Todds gierzwaluw | Chaetura egregia

Pale-rumped Swift | Vencejo lomipálido | Andorinhão-de-sobre-pálido

Todds gierzwaluw is een middelgrote Chaetura-gierzwaluw van het westelijke Amazonegebied, met een lichte, bijna witte, sterk afstekende stuit. Hij leeft boven laaglandbos en rivieren, vaak in gemengde groepen met andere gierzwaluwen. Over zijn broedbiologie is weinig bekend.

Todds gierzwaluw (Chaetura egregia)
Foto: Alex Castelein — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Snelle, droge, kwetterende reeksen, vergelijkbaar met die van andere Chaetura-soorten; het geluid is weinig beschreven.

Luister: ZangXC675131

Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, groter en langvleugeliger dan de grijsstuitgierzwaluw, met een korte staart met uitstekende schachtpunten. Bovendelen zwartbruin, met een brede, lichte, grijswitte tot vaalbeige stuit en bovenstaartdekveren die sterk afsteken. Keel lichtgrijs, overige onderdelen donker grijsbruin. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De grijsstuitgierzwaluw Chaetura cinereiventris is kleiner, met een grijzere, minder witte stuit en grijzere onderdelen. De kortstaartgierzwaluw Chaetura brachyura heeft een zeer korte staart en een lichte onderstaart die in de lichte stuit overgaat. Chapmans gierzwaluw Chaetura chapmani en de schoorsteengierzwaluw Chaetura pelagica hebben een donkere stuit die nauwelijks afsteekt. Sicks gierzwaluw Chaetura meridionalis is bruiner, met een minder contrasterende, grijsbruine stuit.

Leefgebied

Boven vochtig laaglandbos op terra firme en in de várzea, langs rivieren en boven open plekken, tot ongeveer 1000 m in de voetheuvels. Jaagt op vliegende insecten, vaak hoog. Het nest is nauwelijks beschreven; vermoedelijk broedt hij in holle bomen zoals verwante soorten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Ecuador schaars in het oostelijke laagland. In Peru in het oostelijke laagland, vooral in het midden en zuiden. In Bolivia in het laagland van het noorden. Ontbreekt in Colombia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek boven rivieren en bosranden in het laagland van Madre de Dios en Pando, waar gemengde groepen gierzwaluwen vaak laag jagen. Let op de stuit die lichter is dan bij elke andere Chaetura in de groep.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied in grotendeels intact Amazonebos, maar is slecht onderzocht.

Wetenschappelijke naam

Chaetura egregia | Todd, 1916

Todd beschreef de soort in 1916 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Chaetura werd in 1826 ingevoerd door Stephens. De geslachtsnaam komt van Grieks khaitē, 'lang haar, borstel', en oura, 'staart', naar de stekelige uiteinden van de staartveren. De soortnaam egregia is Latijn voor 'uitzonderlijk, voortreffelijk'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Surutú, Bolivia.