Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Diadeemgierzwaluw
Diadeemgierzwaluw | Cypseloides cherriei
Spot-fronted Swift | Vencejo frentipunteado | Taperuçu-de-testa-pintada
De diadeemgierzwaluw is een kleine, zwartbruine gierzwaluw met witte vlekjes aan weerszijden van de snavel en achter het oog. Hij is bekend van een klein aantal ver uiteenliggende plaatsen van Costa Rica tot Noord-Peru. Nesten zijn gevonden op rotswanden boven stromend water, onder meer in het oosten van Ecuador.
Geluid
De vliegroep wordt vergeleken met het geluid van een laserpistool, weergegeven als tsjirr tsji-t-t-ti tsjirr.
Opname: Mitch Lysinger — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, met een korte, vrijwel rechte staart. Het kleed is bijna geheel zwartbruin, met een grijzige ondervleugel en een witte kin. Heldere witte vlekjes liggen aan weerszijden van de snavelbasis en achter het oog, wat de kop een getekend uiterlijk geeft; ze zijn alleen van dichtbij te zien. Sommige vogels hebben lichte schubjes op de onderbuik. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De witkingierzwaluw Cypseloides cryptus is groter en forser, met een kortere staart, een witte kin en alleen een korte witte streep boven het oog. De bruinkraaggierzwaluw Streptoprocne rutila is iets slanker; vrouwtjes zonder kraag missen de witte vlekjes op de kop. Op afstand zijn deze donkere soorten in de vlucht vaak niet met zekerheid te onderscheiden.
Leefgebied
Luchtruim boven bergbos, ravijnen en rivierdalen, meestal tussen 1100 en 2200 m, in Ecuador vastgesteld tot 300 m. Jaagt op vliegende insecten, vaak in groepen met andere gierzwaluwen. Het nest is een napje van mos, varens en modder op een loodrechte rotswand, dicht bij of recht boven water; het legsel bestaat uit één ei.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia op enkele ver uiteenliggende plaatsen in de Andes. In Ecuador op verspreide plaatsen in de Andes, onder meer op de oostflank. In Peru alleen enkele waarnemingen in het uiterste noorden. Niet bekend uit Bolivia en de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica, plaatselijk in Panama en in het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in groepen gierzwaluwen boven beboste ravijnen en bergrivieren op kleine, donkere vogels en probeer ze bij lage vlucht te fotograferen; de witte koptekening is pas op foto's goed te zien. Nestplaatsen liggen bij watervallen en natte rotswanden.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Verspreiding, aantallen en trend zijn slecht bekend; de stand wordt als stabiel beschouwd.
Wetenschappelijke naam
Cypseloides cherriei | Ridgway, 1893
Ridgway beschreef de soort in 1893 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cypseloides werd in 1848 ingevoerd door Streubel. De geslachtsnaam combineert het geslacht Cypselus (van Grieks kupselos, 'gierzwaluw') met Grieks -oidēs, 'lijkend op'. De soortnaam eert George Kruck Cherrie (1865–1948), Amerikaans natuuronderzoeker en verzamelaar die lang in Costa Rica werkte. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Volcán Irazú, Costa Rica.