Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijze elenia

Grijze elenia | Myiopagis caniceps

Grey-headed Elaenia | Elenita gris | Guaracava-cinzenta

De grijze elenia is een kleine tiran van het bladerdak waarbij mannetje en vrouwtje duidelijk verschillen: het mannetje is grijs en wit met zwart-witte vleugels, het vrouwtje olijfgroen en geel. Hij leeft hoog in de bomen van vochtig laagland- en voetheuvelbos en sluit zich vaak aan bij gemengde groepen.

Grijze elenia (Myiopagis caniceps)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, versnellende, wat tjilpende triller, ongeveer tsie-tsie-tsi-tsi-ti-ti-ti, vaak vanuit de boomtoppen.

Luister: ZangXC1080139

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12 cm, met een kleine, donkere snavel. Mannetje: kop en bovendelen grijs, met een witte, deels verborgen kruinvlek; vleugels zwart met twee brede witte vleugelstrepen en witte randen aan de armpennen; onderdelen grijswit, op de buik witter. Vrouwtje: kop grijsachtig met een gele of witachtige kruinvlek, bovendelen olijfgroen; vleugels zwart met gele vleugelstrepen en randen; borst grijsolijf, buik lichtgeel. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

De boselenia Myiopagis gaimardii lijkt op het vrouwtje, maar heeft bruiner zwarte vleugels met minder contrastrijke vleugelstrepen. De heuvellandelenia Myiopagis olallai heeft eveneens minder contrastrijke vleugels. De witteugelvliegenpikker Ornithion inerme is kleiner, met een korte staart, een witte wenkbrauw en vleugelstrepen van witte stippen.

Leefgebied

Het bladerdak van vochtig laagland- en voetheuvelbos, ook van overstroomd bos en hoge bosranden, tot ruwweg 1300 m. Zoekt insecten in het hoge gebladerte, meestal in gemengde groepen. Het nest is een klein kommetje hoog in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in de Pacifische laaglanden en voetheuvels in het westen, van de Chocó tot Nariño, op de Westelijke Cordillera en in het Amazonelaagland in het zuiden en oosten. Ecuador: in het noordwesten en in het Amazonelaagland. Peru: in het Amazonelaagland en aan de voet van de Andes. Bolivia: plaatselijk in het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Oost-Panama en Venezuela tot Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië; de zuidelijkste vogels trekken deels.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Volg gemengde groepen in het bladerdak, bijvoorbeeld vanaf uitkijktorens in het Amazonelaagland of langs wegen in de voetheuvels van Noordwest-Ecuador, en let op een kleine grijze vogel met witte vleugelstrepen hoog in de bomen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is gebonden aan hoog bos, maar wijd verspreid.

Wetenschappelijke naam

Myiopagis caniceps | (Swainson, 1835)

Swainson beschreef de soort in 1835 als Tyrannula caniceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myiopagis werd in 1888 ingevoerd door Salvin & Godman. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en pagis, 'val, strik'. De soortnaam komt van Latijn canus, 'grijs', en -ceps, '-kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santo Amaro, Bahia, Brazilië.