Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijze grondtiran

Grijze grondtiran | Muscisaxicola cinereus

Cinereous Ground Tyrant | Dormilona cenicienta | Dormilona-cinzenta

De grijze grondtiran is de bleekste en meest egaal grijze grondtiran van het hooggebergte. Vogels uit het zuiden van het verspreidingsgebied trekken in de zuidelijke winter naar het noorden en vullen dan de stand in Peru en Bolivia aan. Hij mist elke gekleurde vlek op kop of nek.

Grijze grondtiran (Muscisaxicola cinereus)
Foto: Opisska — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. Roept een zacht, kort tsit.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

16–17 cm, rechtop, met lange zwarte poten en een kleine, dunne snavel. De bovendelen zijn licht asgrijs, met hooguit een zweem bruin op de kruin. Een smalle witte streep loopt van de snavel tot aan het oog. De onderdelen zijn grijswit. De vleugels zijn grijsbruin met lichte randen; de staart is zwart met witte buitenranden. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

Taczanowski's grondtiran Muscisaxicola griseus is groter en bruiner grijs, met een duidelijker witte streep boven het oog. De punagrondtiran Muscisaxicola juninensis heeft een kaneelbruine vlek op de achterkruin. De roodnekgrondtiran Muscisaxicola rufivertex heeft een roodbruine nekvlek. De zwartkruingrondtiran Muscisaxicola frontalis heeft een zwart voorhoofd en een zwarte kruinstreep.

Leefgebied

Stenige, schaars begroeide hellingen, puinhellingen en vlakten met kussenplanten in de hoge Andes, in de broedtijd meestal tussen 3500 en 5000 m; in de zuidelijke winter ook lager, plaatselijk tot ongeveer 2500 m. Rent over de grond en vangt insecten. Het nest ligt in een holte tussen stenen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in de Andes van het zuiden en midden van het land, het talrijkst van Ayacucho en Cusco tot Arequipa, Puno en Tacna; in de zuidelijke winter verder noordwaarts. Bolivia: in de Andes in het westen. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili en het westen van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek op kale, stenige hellingen en grindvlakten boven de 4000 m in het zuiden van Peru en het westen van Bolivia; in de zuidelijke winter ook in lagere puna.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Het leefgebied in het hooggebergte staat weinig onder druk.

Wetenschappelijke naam

Muscisaxicola cinereus | Philippi & Landbeck, 1864

Philippi & Landbeck beschreef de soort in 1864 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Muscisaxicola werd in 1837 ingevoerd door D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye. De geslachtsnaam is een samentrekking van de geslachten Muscicapa (vliegenvangers) en Saxicola (paapjes en roodborsttapuiten). De soortnaam komt van Latijn cinereus, 'asgrijs'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cordillera bij Santiago, Chili.