Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Punagrondtiran

Punagrondtiran | Muscisaxicola juninensis

Puna Ground Tyrant | Dormilona puneña | Dormilona-da-puna

De punagrondtiran is een kleine grondtiran van de droge en vochtige puna van Peru, Bolivia en aangrenzende landen. Hij is herkenbaar aan een vage kaneelbruine vlek op de achterkruin. De wetenschappelijke naam verwijst naar Junín in Midden-Peru.

Punagrondtiran (Muscisaxicola juninensis)
Foto: Opisska — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. Roept een zacht, hoog tsiet; in de broedtijd soms een korte reeks fijne tonen in een baltsvlucht.

Luister: RoepXC149140

Opname: Dan Lane — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

16–17 cm, rechtop, met lange zwarte poten en een dunne zwarte snavel. De bovendelen zijn grijsbruin, iets warmer bruin dan bij de meeste verwanten. Op de achterkruin ligt een diffuse, kaneelbruine vlek die geleidelijk in de rugkleur overgaat. Een korte witte streep loopt van de snavel tot boven het oog. De onderdelen zijn lichtgrijs met een bleke bruinige zweem op de borst. De staart is zwart met witte buitenranden. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De roodnekgrondtiran Muscisaxicola rufivertex is grijzer op de rug en heeft een scherp begrensde, helder roodbruine vlek op kruin en nek. Taczanowski's grondtiran Muscisaxicola griseus is groter en heeft geen bruine kruinvlek. De witbrauwgrondtiran Muscisaxicola albilora heeft een lange witte wenkbrauwstreep tot ver achter het oog. De geelnekgrondtiran Muscisaxicola flavinucha is groter, met een wit voorhoofd en een okergele nekvlek.

Leefgebied

Open puna met kort gras, kale grond, stenen en kussenplanten, vaak in de buurt van venen en bofedales, meestal tussen 4000 en 5000 m. Rent over de grond en vangt insecten, vaak in gezelschap van andere grondtirannen en holengravers. Het nest ligt in een holte tussen stenen of in een wand.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in het hooggebergte van Midden-Peru (Áncash en Junín) zuidwaarts tot Puno, Arequipa en Tacna. Bolivia: in het westen, van La Paz tot Oruro en Potosí. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bofedales en op kale, stenige vlakten boven de 4000 m, bijvoorbeeld rond de pas bij Ticlio of op het altiplano bij het Titicacameer.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Het leefgebied in de hoge puna is grotendeels intact.

Wetenschappelijke naam

Muscisaxicola juninensis | Taczanowski, 1884

Taczanowski beschreef de soort in 1884 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Muscisaxicola werd in 1837 ingevoerd door D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye. De geslachtsnaam is een samentrekking van de geslachten Muscicapa (vliegenvangers) en Saxicola (paapjes en roodborsttapuiten). De soortnaam verwijst naar Junín in Peru. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junín, Peru.