Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grote elenia
Grote elenia | Elaenia spectabilis
Large Elaenia | Fiofío grande | Guaracava-grande
De grote elenia is een grote, kuifloze elenia met een donkergrijze borst en een gele buik. Een deel van de vogels broedt in het zuiden van het Amazonebekken en het Chaco-gebied en trekt in de zuidelijke winter naar het westen van Amazonië. In het gidsgebied is hij dan verspreid aanwezig in het oostelijk laagland.
Geluid
Een zacht klieur of wieo en korte wier-roepen; de zang bij zonsopgang is een schel, herhaald twie-wie-twiet.
Opname: Marcos E. Sosa — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17–18 cm, met een olijfbruine kop met een kleine kuif en weinig of geen wit in de kruin. De bovendelen zijn donker grijsolijf. De vleugels zijn donker met witte toppen aan de dekveren, die drie vleugelstrepen vormen. De keel is grijs, de borst donker olijfgrijs, de buik en onderstaartdekveren zijn geel. De snavel is zwart met een lichte, roze basis van de ondersnavel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De geelbuikelenia Elaenia flavogaster heeft een ruige, vaak opgezette kuif met een duidelijke witte kruinvlek en twee vleugelstrepen. De kortsnavelelenia Elaenia parvirostris is kleiner, met een witachtige buik en een duidelijke witte oogring. De kleine elenia Elaenia chiriquensis is kleiner en lichter. De bruine elenia Elaenia pelzelni is bruin met een witachtige buik.
Leefgebied
Randen en open plekken in laaglandbos, secundair bos en jong oeverbos; in de winter vooral langs rivieren, op riviereilanden en bij vruchtdragende bomen, ook in de lagere uitlopers. Eet vruchten en insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: het hele jaar in het zuidoosten, broedend in de zuidelijke zomer; in het noorden vooral wintergast. Peru, Ecuador en Colombia: wintergast in het oostelijk laagland. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedend in het zuiden en midden van Brazilië, Paraguay, Uruguay en het noorden van Argentinië; wintergast in het westen van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de zuidelijke winter langs bosranden aan Amazonerivieren en op riviereilanden, bijvoorbeeld bij Iquitos of langs de Napo; let op een kuifloze, grote elenia met donkere borst en gele buik.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Verdraagt bosranden en secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Elaenia spectabilis | Pelzeln, 1868
Pelzeln beschreef de soort in 1868 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Elaenia werd in 1836 ingevoerd door Sundevall. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks elaineos, 'van olijfolie' of 'olieachtig'. Latijn spectabilis, 'opvallend' of 'bezienswaardig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Goiás, Brazilië.