Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Grote koevogel
Grote koevogel | Molothrus oryzivorus
Giant Cowbird | Tordo gigante | Iraúna-grande
De grote koevogel is de grootste koevogel en een broedparasiet van oropendola's en buidelspreeuwen: het vrouwtje legt haar eieren in hun hangende nesten. Mannetjes hebben door een kraag van opgezette nekveren een opvallend kleine kop. De soort is wijdverbreid in de laaglanden en volgt rivieren, bosranden en open terrein.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje geeft bij de balts, met opgezette kraag, schrille, piepende en krassende tonen. In de vlucht soms een droog tsjek.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
28–36 cm; het mannetje is duidelijk groter dan het vrouwtje. Het mannetje is geheel glanzend zwart met een purperen tot blauwe glans, met een dikke, rechte zwarte snavel, een rode tot oranjerode iris en een brede halskraag die de kop klein doet lijken. Het vrouwtje is kleiner, doffer zwartbruin met weinig glans en een kleinere kraag; haar iris varieert van rood tot geelachtig. Jongen zijn bruinzwart met een lichte iris en een lichte snavel. In de vlucht golvend: een reeks vleugelslagen afgewisseld met een korte glijvlucht.
Verwarringssoorten
De glanskoevogel Molothrus bonariensis is veel kleiner, met een korte snavel, een donkere iris en geen halskraag. Het mannetje van de langstaarttroepiaal Quiscalus mexicanus heeft een gele iris en een lange, gekielde staart. De pluchekoptroepiaal Lampropsar tanagrinus is veel kleiner, met een donkere iris en een kleine snavel. Mannetjes van de zwarte buidelspreeuw Cacicus solitarius hebben een lichte snavel.
Leefgebied
Rivieroevers, zandbanken, riviereilanden, bosranden, open terrein met verspreide bomen en weilanden, vaak in de buurt van kolonies van oropendola's en buidelspreeuwen; vooral in het laagland tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger. Zoekt op de grond en op zandbanken naar insecten, zaden en vruchten en pikt soms parasieten van vee en capibara's. Bouwt geen eigen nest.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland aan beide kanten van de Andes, ook in de dalen van de Magdalena en de Cauca. In Ecuador in het westelijke laagland en in Amazonië. In Peru vooral in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Bolivia in het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs rivieren en bij kolonies van oropendola's, waar vrouwtjes rond de hangende nesten scharrelen. Op zandbanken en in weilanden lopen vaak groepjes over de grond; in de vlucht valt de golvende vlucht met glijfasen op.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Wijdverbreid en plaatselijk talrijk; de soort profiteert van ontboste, open terrein langs rivieren.
Wetenschappelijke naam
Molothrus oryzivorus | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als O[riolus] oryzivorus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Molothrus werd in 1832 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam komt van Grieks mōlos, 'strijd', en thrōskō, 'bevruchten', naar het broedparasitisme van de koevogels. De soortnaam komt van Latijn oryza, 'rijst', en vorare, 'verslinden', dus 'rijsteter'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.