Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grote kuiftiran
Grote kuiftiran | Myiarchus crinitus
Great Crested Flycatcher | Copetón viajero | Maria-cavaleira-de-crista-grande
De grote kuiftiran broedt in loofbossen in het oosten van Noord-Amerika en overwintert van Mexico tot het noorden van Zuid-Amerika. In het gidsgebied is hij een wintergast, vooral in Colombia. Hij nestelt in boomholten en verwerkt vaak een afgeworpen slangenhuid of plastic in het nest.
Geluid
Een luide, stijgende fluittoon wiiep, ook in het overwinteringsgebied te horen, en een rollende prrrit.
Opname: Bobby Wilcox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–20 cm. Een grote, zwaargebouwde Myiarchus met een stevige snavel waarvan de basis van de ondersnavel vaak lichter is. De bovendelen zijn olijfbruin, de kop met een lichte kuif. Keel en borst zijn helder donkergrijs, scherp afgezet tegen de heldergele buik. De vleugels hebben twee lichte vleugelstrepen, een witte rand aan de binnenste armpen en veel kaneelrood aan de handpennen. Ook de binnenvlaggen van de staartpennen zijn breed kaneelrood. Seksen gelijk.
Verwarringssoorten
De cayennetiran Myiarchus tyrannulus is iets bleker, met een lichtgrijze keel en borst en een minder scherpe overgang naar de lichtgele buik; zijn ondersnavel is geheel donker. De kortkuiftiran Myiarchus ferox en de swainsons tiran Myiarchus swainsoni hebben vrijwel geen rood in de staart. De donkerkaptiran Myiarchus tuberculifer is kleiner, met een donkere kap.
Leefgebied
In de winter in bosranden, secundair bos, galerijbos, plantages met schaduwbomen en halfopen terrein met hoge bomen, meestal onder 1500 m. Foerageert in de kronen, waar hij insecten van bladeren pikt, en eet in de winter veel vruchten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: wintergast, vooral in het noorden, de Magdalenavallei en aan de voet van de Andes. Ecuador: zeldzame wintergast, met verspreide meldingen. Peru en Bolivia: niet regelmatig; hooguit zeer zeldzame dwaalgast. Ontbreekt op de Galápagos. Broedt in het oosten van Noord-Amerika en overwintert van Mexico en Midden-Amerika tot Venezuela.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister van oktober tot april in Colombia in bosranden en plantages naar de stijgende wiiep. Let bij een grote Myiarchus met veel rood in vleugel en staart op de donkergrijze borst en de scherpe grens met de gele buik.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in het broedgebied; in het gidsgebied een schaarse wintergast aan de zuidrand van het overwinteringsgebied.
Wetenschappelijke naam
Myiarchus crinitus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als [Turdus] crinitus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myiarchus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en arkhos, 'heerser, aanvoerder'. De soortnaam komt van Latijn crinitus, 'langharig' (van crinis, 'haar'), naar de kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit South Carolina, Verenigde Staten.