Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Taczanowski's tiran

Taczanowski's tiran | Myiarchus cephalotes

Pale-edged Flycatcher | Copetón montañero | Maria-cavaleira-de-borda-clara

De taczanowski's tiran is een Myiarchus van het bergbos van de Andes en komt hoger voor dan de meeste verwante soorten. De Engelse naam verwijst naar de lichte randen aan de buitenste staartpennen. Hij zit rechtop op een uitkijkpost aan de bosrand en vangt insecten in korte vluchten.

Taczanowski's tiran (Myiarchus cephalotes)
Foto: Alejandro Bayer Tamayo from Armenia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een reeks heldere, herhaalde fluittonen, ongeveer pip-pip-pip, en een dalende, klagende pieuw. In de ochtendschemering zingt hij een langere reeks.

Luister: ZangXC940210

Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

18 cm. De bovendelen zijn donker olijfbruin, de kruin iets donkerder en licht opgezet. Keel en borst zijn grijs, de buik is lichtgeel. De vleugels zijn donker, met twee grijswitte vleugelstrepen en lichte randen aan de armpennen. De buitenvlag van de buitenste staartpennen is vaalwit, zodat de staart licht gerand lijkt; rosse tinten in de staart ontbreken vrijwel. De snavel is zwart. Seksen gelijk; jonge vogels hebben rossige randen aan vleugels en staart.

Verwarrings­soorten

De donkerkaptiran Myiarchus tuberculifer is kleiner, met een scherper afgetekende donkere kap, rossige randen aan vleugels en staart en zonder lichte staartrand; hij leeft meestal lager. De roetkruintiran Myiarchus phaeocephalus van het westen en de Marañónvallei leeft in drogere, lagere gebieden en heeft een grijzere kruin. De kortkuiftiran Myiarchus ferox en de swainsons tiran Myiarchus swainsoni zijn soorten van het laagland zonder duidelijk lichte staartranden.

Leefgebied

Randen en open plekken van vochtig bergbos en nevelwoud, ook halfopen terrein met bomen en koffieplantages bij bos, meestal tussen 1200 en 3000 m. Vangt insecten vanaf een uitkijkpost in de middelste en bovenste etage en eet ook kleine vruchten. Nestelt in een boomholte.

Verspreiding en trek

Colombia: in de Andes. Ecuador: op beide hellingen van de Andes. Peru: op de oostelijke helling van de Andes over de hele lengte van het land. Bolivia: op de oostelijke helling van de Andes, van La Paz tot Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de bergen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bosranden en wegen door nevelwoud tussen 1500 en 2500 m, waar hij op een kale tak zit. Let bij een Myiarchus in het bergbos op de lichte staartrand.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid in de Andes en verdraagt halfopen terrein, mits er bos in de buurt is.

Wetenschappelijke naam

Myiarchus cephalotes | Taczanowski, 1880

Taczanowski beschreef de soort in 1880 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Myiarchus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en arkhos, 'heerser, aanvoerder'. De soortnaam komt van Grieks kephalōtos, 'met een grote kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tambillo, Noord-Peru.