Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grote kwikstaarttiran
Grote kwikstaarttiran | Stigmatura budytoides
Greater Wagtail-Tyrant | Rabicano mayor | Alegrinho-balança-rabo
De grote kwikstaarttiran is een langstaartige, gele en grijsolijf gekleurde tiran van het droge struweel van de Chaco en de droge dalen van Bolivia. Net als zijn kleinere verwant houdt hij de staart vaak omhoog en zwaait die heen en weer. Paren blijven het hele jaar samen en zingen in duet.
Geluid
Paren zingen in duet: de ene vogel geeft een hoge, vloeiende reeks tonen, de andere een lagere triller. De roep is een kort tsjurt, soms in reeksen, en soms klinkt een ingewikkelder gekwetter.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15 cm, met een vrij lange, zwarte snavel en een lange, getrapte staart. Kruin en bovendelen zijn grijsolijf. Er is een heldergele wenkbrauwstreep en een zwartachtige oogstreep. De onderdelen zijn heldergeel, de borst iets geelbruin getint. De vleugels zijn donker, met witte randen die een grote witte vlek op de gesloten vleugel vormen. De staart is donker, met witte punten aan de buitenste pennen en een witte basis aan het buitenste paar. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kleine kwikstaarttiran Stigmatura napensis is kleiner en leeft op riviereilanden in het Amazonegebied, ver van het verspreidingsgebied van deze soort. De grijskopinezia Inezia inornata leeft in hetzelfde droogbos, maar is kleiner, grijzer van onderen en heeft een korte staart en een witte oogring. De maskermuggenvanger Polioptila dumicola beweegt de staart op vergelijkbare wijze, maar is blauwgrijs zonder geel.
Leefgebied
Droog struweel, doornbos en droog loofverliezend bos van de Chaco, en galerijbos in savanne, van het laagland tot ongeveer 1000 m, in de droge dalen van Bolivia tot ongeveer 2700 m. Zoekt in paren insecten in struiken en lage bomen, met veel staartbewegingen. Het nest is een open kom in een struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: in de droge inter-Andesdalen en het Chacogebied van Cochabamba, Santa Cruz en Chuquisaca, zuidwaarts tot de grens met Argentinië. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Paraguay, in Argentinië zuidwaarts tot Río Negro, en met een kleinere vorm in de caatinga van noordoost-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in doornstruweel in de droge dalen ten zuidwesten van Santa Cruz en in de Chaco; luister naar het duet en let op een vogel met een lange, op en neer zwaaiende staart bovenin een struik.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is verbreid in droog struweel, maar ontbossing in de Chaco verkleint het leefgebied plaatselijk.
Wetenschappelijke naam
Stigmatura budytoides | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als C[ulicivora] budytoides; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Stigmatura werd in 1866 ingevoerd door Sclater & Salvin. De geslachtsnaam komt van Grieks stigma, 'vlek', en oura, 'staart': 'gevlekte staart', naar de witte vlekken en randen aan de staart. De soortnaam combineert Budytes, een oude geslachtsnaam voor kwikstaarten, met Grieks -oidēs, 'lijkend op': 'kwikstaartachtig', naar het wippen met de lange staart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Vallegrande, Santa Cruz, Bolivia.