Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Grote stekelkruin
Grote stekelkruin | Phacellodomus ruber
Greater Thornbird | Espinero grande | Graveteiro
De grote stekelkruin is de grootste stekelkruin, een roodbruine ovenvogel van struweel en bosranden bij water in het oostelijke laagland van Bolivia. Paren bouwen grote, langwerpige nesten van doornige takjes die aan de uiteinden van overhangende takken hangen, vaak boven water. Zo'n nest wordt jaar na jaar uitgebreid en kan meer dan een meter lang worden.
Geluid
Een luide, snelle reeks schelle tonen die eerst versnelt en dan wegzakt, tsjep-tsjep-tsjep-tsjip-tsjip-tsji-tsji; paren zingen vaak in duet. Roept ook met korte, scherpe tsjek-tonen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
19–20 cm, met een vrij lange, rechte, puntige snavel en een lange, afgeronde staart. De bovendelen zijn bruin, met een roodbruine kruin en roodbruine vleugels en staart. Keel en buik zijn wit, borst en flanken geelbruin. Het oog is geel tot oranje. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een bruinere kruin en een donkerder oog.
Verwarringssoorten
De roodkapstekelkruin Phacellodomus rufifrons is kleiner en grijzer bruin, alleen het voorhoofd is roodbruin, en vleugels en staart zijn niet rood. De kleine stekelkruin Phacellodomus sibilatrix is veel kleiner, met een kleine roodbruine vlek op het voorhoofd en op de vleugel, en leeft in droog Chacobos. De geelkinstekelstaart Certhiaxis cinnamomeus leeft in hetzelfde moerassige struweel, maar is kleiner, met een spitse staart met stekelige punten en een kleine gele vlek op de kin.
Leefgebied
Struweel, galerijbos, bosranden en losse bomen langs rivieren, meren en moerassen, en struikrijke savanne in het laagland, tot ongeveer 800 m. Zoekt in paren of familiegroepen in het lagere struikgewas en op de grond naar insecten en andere ongewervelden. Het grote takkennest met een zijingang hangt aan een tak, vaak boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in het oostelijke laagland, van de Beni zuidwaarts tot Santa Cruz en de randen van de Chaco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het binnenland van Brazilië ten zuiden van de Amazone, in Paraguay en in het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs oevers van meren en rivieren in de Beni en rond Santa Cruz naar grote takkennesten aan overhangende takken; de vogels zitten vaak in de buurt van het nest. Het luide duet verraadt een paar in de vroege ochtend.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijd verspreid, verdraagt een open landschap met verspreide bomen en struiken en is plaatselijk algemeen.
Wetenschappelijke naam
Phacellodomus ruber | (Vieillot, 1817)
Vieillot beschreef de soort in 1817 als Furnarius ruber; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phacellodomus werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam combineert Grieks phakellos, 'bundel twijgen', en domos, 'huis', naar de grote takkennesten. De soortnaam ruber komt van Latijn ruber, 'rood', naar het roodbruine verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.