Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Grote stekelstaart
Grote stekelstaart | Synallaxis hypochondriaca
Great Spinetail | Pijuí grande | João-teneném-grande
De grote stekelstaart is de grootste stekelstaart van het gidsgebied en een endemische soort van de hogere, droge delen van de Marañónvallei in Peru. Met zijn wit gestreepte onderzijde en lange staart lijkt hij meer op een canastero dan op de meeste verwanten; vroeger werd hij in een eigen geslacht, Siptornopsis, geplaatst.
Geluid
De zang is een luid, snel, stijgend en dalend gekwetter met nasale tonen, vaak als duet. Roept daarnaast scherpe, metaalachtige tonen en langere reeksen tsjie-tonen.
Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–19 cm, met een vrij lange, dunne snavel en een lange, getrapte staart. Een witte wenkbrauwstreep, een donkere vlek door het oog en een roomwitte wang. Kruin en rug zijn dof olijfbruin, de vleugeldekveren roodbruin, de staart bruin. De keel en het midden van de buik zijn wit; borst en flanken zijn wit met grijsbruine strepen. De seksen zijn gelijk. Jongen zijn minder gestreept en hebben een lichtere, roze ondersnavel.
Verwarringssoorten
De chinchipestekelstaart Synallaxis chinchipensis is veel kleiner, met een roodbruine staart en zwarte vlekken op een witte borst, en leeft lager in de vallei. De halsbandstekelstaart Synallaxis stictothorax is eveneens veel kleiner en komt alleen in het laagland van de westkust voor. Canastero's, zoals de kleine canastero Asthenes pyrrholeuca, missen de duidelijke witte strepen op de onderzijde.
Leefgebied
Droog bergstruweel met cactussen, acacia's en verspreide bomen, zoals Bombax en els, ongeveer tussen 2000 en 2800 m, mogelijk tot 3000 m. Zoekt alleen, in paren of in kleine familiegroepen naar geleedpotigen in het blad en op dunne takken tot ongeveer 2 m hoogte, soms op de grond. Het nest is een grote bal van doornige takjes met een ingang aan de zijkant.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: endemisch in de bovenloop van de Marañón, in het zuiden van Amazonas, het zuidoosten van Cajamarca, het oosten van La Libertad en het noorden van Ancash. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in droog, doornig struweel op de hellingen boven de Marañón, bijvoorbeeld in de omgeving van Balsas en Celendín of bij San Marcos (Cajamarca). In de vroege ochtend verraden paren zich door hun luide duetten.
Staat van instandhouding
Gevoelig (Near Threatened). De stand wordt geschat op 6000–15.000 volwassen vogels en gaat achteruit. Het areaal is klein en de soort is strikt gebonden aan droog bergstruweel, dat door eeuwenlange landbouw in de vallei voortdurend wordt aangetast.
Wetenschappelijke naam
Synallaxis hypochondriaca | (Salvin, 1895) (GBIF: Siptornopsis hypochondriaca)
Salvin beschreef de soort in 1895 als Siptornis hypochondriacus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Synallaxis werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks sunallaxis, 'uitwisseling'. De soortnaam komt van Grieks hupokhondria, 'buik, het deel onder de ribben', waarschijnlijk naar de kleur van buik of flanken. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Malca en Cajabamba, Cajamarca, Peru.