Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Guyanaorpheusmierkruiper
Guyanaorpheusmierkruiper | Hypocnemis cantator
Guianan Warbling Antbird | Hormiguero guayanés | Papa-formiga-cantador
De guyanaorpheusmierkruiper is een kleine, gestreepte miervogel van de Guyana's en het noorden van het Amazonegebied. In het gidsgebied zelf komt hij niet of nauwelijks voor; zijn verspreidingsgebied reikt in Venezuela tot dicht bij de oostgrens van Colombia. Hij hoort bij een groep nauw verwante orpheusmierkruipers die tot 2007 als één soort werden beschouwd en vooral aan hun zang te onderscheiden zijn.
Geluid
De zang is een reeks van ongeveer zes tot tien heldere fluittonen die geleidelijk dalen en raspender worden: pie-pie-pie-pjee-pjee-pjeer. Het vrouwtje antwoordt vaak met een eigen, kortere reeks. Roepen zijn een raspend tsjer en korte, scherpe tonen.
Opname: João Capurucho — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11–12 cm, met een vrij korte staart. Het mannetje heeft een zwarte kruin met witte streepjes, een witte wenkbrauwstreep, een olijfbruine rug met een zwart-witte vlek tussen de schouders en zwarte vleugels met rijen witte stippen. Keel en borst zijn wit met zwarte streepjes aan de zijkanten, de flanken roodbruin. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar heeft okerkleurige in plaats van witte streepjes op de kruin.
Verwarringssoorten
De peruaanse orpheusmierkruiper Hypocnemis peruviana leeft in het westen van het Amazonegebied, van het zuiden van Colombia tot Bolivia; hij is zwaarder zwart gestreept op de borst en heeft diepere roodbruine flanken. De imeriorpheusmierkruiper Hypocnemis flavescens leeft in het oosten van Colombia en heeft een geelachtige onderzijde. De geelborstorpheusmierkruiper Hypocnemis subflava komt in Peru en Bolivia voor en is geel van onder. In al deze gevallen is de zang het betrouwbaarste kenmerk.
Leefgebied
De onderlaag en middenlaag aan randen van vochtig terra-firmebos, bij omgevallen bomen, in dicht struikgewas en in secundair bos, van het laagland tot ongeveer 1000 m. Zoekt in paren in dichte vegetatie naar insecten, soms in gemengde groepen. Het nest is een kom laag in de vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Komt niet of nauwelijks in het gidsgebied voor. Meldingen uit het uiterste oosten van Colombia verdienen extra controle, omdat daar de imeriorpheusmierkruiper leeft. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten en zuiden van Venezuela, de Guyana's en het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het gidsgebied is de soort niet regelmatig te verwachten. Orpheusmierkruipers in Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia behoren vrijwel altijd tot andere soorten uit deze groep; let vooral op de zang.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen in het grootste deel van zijn verspreidingsgebied in de Guyana's en het noorden van Brazilië.
Wetenschappelijke naam
Hypocnemis cantator | (Boddaert, 1783)
Boddaert beschreef de soort in 1783 als Formicarius Cantatar; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hypocnemis werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks hupo, 'enigszins lijkend op', en knēmis, 'beenkap'. De soortnaam komt van Latijn cantator, 'zanger'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.