Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Helmdwergtiran
Helmdwergtiran | Lophotriccus galeatus
Helmeted Pygmy Tyrant | Cimerillo de casquete | Caga-sebinho-de-penacho
De helmdwergtiran is een kleine tiran van het laaglandbos ten noorden van de Amazone. Zijn kuif bestaat uit langwerpige, grijs gerande veren die de kruin een gestreept, helmachtig uiterlijk geven. In het gidsgebied komt hij alleen in het uiterste oosten van Colombia en het noordoosten van Peru voor.
Geluid
Reeksen droge, scherpe tikken die vaak versnellen en overgaan in een korte, rollende triller, veelal herhaald vanuit de middelste etage van het bos.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10 cm, met een vrij lange, platte snavel en een korte staart. De bovendelen zijn olijfgroen, de kruin donker olijfgrijs met lange veren met lichtgrijze randen. Keel en borst zijn vuilwit met grijze strepen, de buik is geelachtig wit. De vleugelstrepen zijn vaag en de iris is lichtgeel tot oranjeachtig. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De dubbelbanddwergtiran Lophotriccus vitiosus heeft twee duidelijke gele vleugelstrepen en een kuif met lichtere randen. De bleekoogdwergtiran Atalotriccus pilaris heeft ook een lichte iris, maar geen kuif, wel vleugelstrepen, en leeft in drogere bosjes. De witoogtodietiran Hemitriccus zosterops heeft een lichte oogring en geen gestreepte kruin.
Leefgebied
De middelste etage en lagere kroonlaag van vochtig laaglandbos, vooral bosranden, open plekken, wit-zandbos en secundair bos, in het gidsgebied tot ongeveer 300 m. Zoekt kleine insecten met korte sprongen naar de onderkant van bladeren. Het nest is een hangende buidel met een zij-ingang.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het oosten, in het Amazonegebied en de Orinoco-afwatering (Guainía, Vaupés, Amazonas). Peru: in het noordoosten, in Loreto, vooral ten noorden van de Amazone. Ontbreekt in Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het wit-zandbos rond Iquitos en in Allpahuayo-Mishana; luister naar droge tikken die in een triller overgaan en zoek in de middelste etage naar een kleine vogel met een gestreepte kruin.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort komt over een groot gebied in het Amazonelaagland voor en verdraagt ook secundair bos en bosranden.
Wetenschappelijke naam
Lophotriccus galeatus | (Boddaert, 1783)
Boddaert beschreef de soort in 1783 als Motacilla Galeata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lophotriccus werd in 1884 ingevoerd door Berlepsch. De geslachtsnaam combineert Grieks lophos, 'kuif', met trikkos, een niet nader bepaald klein vogeltje. De soortnaam komt van Latijn galeatus, 'met een helm', naar de kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.