Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Langkuifdwergtiran

Langkuifdwergtiran | Lophotriccus eulophotes

Long-crested Pygmy Tyrant | Cimerillo crestilargo | Maria-topetuda

De langkuifdwergtiran is een kleine tiran van bamboestruwelen en oeverbos in het Amazonelaagland van het zuidoosten van Peru en het noorden van Bolivia. Hij heeft een lange, smalle kuif die meestal plat ligt en bij opwinding wordt opgezet. De soort is sterk gebonden aan Guadua-bamboe.

Langkuifdwergtiran (Lophotriccus eulophotes)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Korte, droge, rollende trillers en losse scherpe trrt-roepen, die vaak lange tijd worden herhaald vanuit dekking.

Luister: ZangXC151912

Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

10 cm, met een vrij lange, platte snavel en een korte staart. De bovendelen zijn olijfgroen. De kuif bestaat uit lange, zwartachtige veren met grijze randen. Keel en borst zijn vuilwit met fijne grijze strepen, de buik is lichtgeel. De vleugelstrepen zijn vaag en de iris is licht. De seksen zijn gelijk; jongen hebben een kortere kuif.

Verwarrings­soorten

De dubbelbanddwergtiran Lophotriccus vitiosus heeft twee duidelijke gele vleugelstrepen, een kortere kuif en leeft in het bladerdak van terra-firmebos. De gestreepte todietiran Hemitriccus flammulatus deelt hetzelfde bamboe, maar is groter, heeft geen kuif en een bredere snavel. De kortstaartdwergtiran Myiornis ecaudatus is kleiner en heeft een vrijwel ontbrekende staart.

Leefgebied

Dichte Guadua-bamboestruwelen, bosranden langs rivieren en de randen van overstromingsbos in het laagland, tot ongeveer 600 m. Zoekt kleine insecten aan de onderkant van bladeren met korte sprongen omhoog, meestal laag tot halfhoog. Het nest is vermoedelijk een hangende buidel zoals bij verwante soorten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in het Amazonelaagland van het zuidoosten (Madre de Dios, het laagland van Cusco en Puno, en plaatselijk noordelijker in Ucayali). Bolivia: in het noorden (Pando, Beni en het laagland van La Paz). Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Brazilië (Acre en het zuidwesten van Amazonas).

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in bamboestruwelen langs rivieren in Madre de Dios naar een droge, rollende triller; de vogel zit meestal stil in het dichte bamboe en verplaatst zich met korte sprongen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een beperkt verspreidingsgebied en is afhankelijk van bamboe en oeverbos, maar deze habitat is in het zuidwesten van de Amazone nog op grote schaal aanwezig.

Wetenschappelijke naam

Lophotriccus eulophotes | Todd, 1925

Todd beschreef de soort in 1925 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Lophotriccus werd in 1884 ingevoerd door Berlepsch. De geslachtsnaam combineert Grieks lophos, 'kuif', met trikkos, een niet nader bepaald klein vogeltje. De soortnaam komt van Grieks eulophos, 'met een goede kuif', naar de lange kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Hiutanaã, Rio Purus, Amazonas, Brazilië.