Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Helmmanakin
Helmmanakin | Chiroxiphia galeata
Helmeted Manakin | Saltarín de yelmo | Soldadinho
De helmmanakin is een vrij grote manakin van het galerijbos in het cerrado van Brazilië. Het mannetje is zwart met een rode kruin, nek en mantel en een rode, naar voren gerichte kuif op het voorhoofd. In het gidsgebied is hij alleen bekend van het uiterste oosten van Bolivia, waar hij zeer plaatselijk voorkomt.
Geluid
Een luide, vloeiende, fluitende frase van enkele snelle tonen, vaak herhaald, en een kort wiet.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
14–15 cm, met een vrij lange staart. Het mannetje is zwart, met een helderrode kruin, nek en bovenrug en een opstaande rode kuif die van het voorhoofd over de snavel naar voren steekt. Het vrouwtje is egaal olijfgroen, iets lichter van onder, en heeft een kleinere groene voorhoofdskuif. De snavel is donker, de poten zijn donker roze-grijs.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje van de prachtmanakin Chiroxiphia pareola is kleiner, mist de voorhoofdskuif en heeft oranje poten; het mannetje is zwart met een blauwe rug. De vlamkruinmanakin Heterocercus linteatus heeft bij het mannetje een rode kruinstreep, maar een grijze en roestbruine onderzijde. Andere olijfgroene vrouwtjes van manakins zijn kleiner en hebben geen kuif.
Leefgebied
Galerijbos langs beken en rivieren in de savanne, vochtig bos in dalen en bosranden, in het laagland en op lage plateaus. Leeft in de onderste en middelste etage en eet vooral vruchten, daarnaast insecten. Het nest is een kommetje dat in een vork van een lage tak hangt, vaak boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied alleen in het uiterste oosten van Bolivia, in het oosten van Santa Cruz aan de grens met Brazilië; daar zeer plaatselijk en weinig gemeld. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het midden van Brazilië en het noordoosten van Paraguay.
Hoe en wanneer kijken
In het gidsgebied het best te zoeken in galerijbos in het oosten van Santa Cruz, langs de grens met Brazilië. Let op de luide fluitzang langs beken in de savanne.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied in Brazilië; galerijbos gaat er plaatselijk verloren door uitbreiding van landbouw en veeteelt.
Wetenschappelijke naam
Chiroxiphia galeata | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als Pipra galeata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chiroxiphia werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks kheir, 'hand', met xiphos, 'zwaard', waarschijnlijk naar de smalle, zwaardvormige handpennen van het mannetje. De soortnaam is Latijn galeatus, 'gehelmd', naar de rode voorhoofdskuif van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit São Paulo, Brazilië.