Alle soorten › Hoatzinachtigen › Hoatzin › Hoatzin
Hoatzin | Opisthocomus hoazin
Hoatzin | Hoatzín | Cigana
De hoatzin is een fazantachtige vogel van Zuid-Amerika met een rommelige kuif, een blauw gezicht en rode ogen, die in luidruchtige groepen in de oeverbegroeiing langs Amazonemeren en rivieren leeft. Hij eet vrijwel alleen bladeren, die in de grote krop worden gefermenteerd, wat de vogel een muffe geur geeft. Hij is de enige soort in zijn eigen familie en orde.
Geluid
Schorre, sissende en piepende geluiden, raspend gegrom en krassend gekwaak, vooral bij verstoring en wanneer de groep onrustig wordt. Geen echte zang.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
62–70 cm, met een kleine kop op een lange hals, een lange, brede staart en korte, ronde vleugels. Op de kop staat een rafelige kuif van lange, roestbruine veren. Het gezicht is naakt en helderblauw, de ogen zijn rood. De bovendelen zijn donker bronsbruin met witachtige strepen op hals en mantel en lichte randen aan de vleugeldekveren. Keel en borst zijn geelbruin, buik en handpennen kastanjebruin. De staart is donker met een brede, lichte eindband. De seksen zijn gelijk. Jongen hebben aan de vleugels twee klauwtjes, waarmee ze door de takken klimmen.
Verwarringssoorten
Er is weinig verwarring mogelijk. Chachalaca's zoals de gevlekte chachalaca Ortalis guttata zijn egaler bruin, zonder kuif en zonder blauw gezicht, en leven meer in bosranden dan in oeverbegroeiing boven het water.
Leefgebied
Dichte struiken en lage bomen langs de oevers van hoefijzermeren, trage rivieren, beken en moerassen in het laagland, vooral in overstroomd bos en waar planten als Montrichardia en struikachtige aronskelken boven het water staan. Ook in palmmoerassen en in galerijbos langs rivieren in savannegebieden. Eet bladeren, knoppen en vruchten van waterkantplanten. Vliegt zwaar en onhandig, meestal maar korte afstanden. Leeft in groepen; het nest is een platform van takken boven het water, en bij gevaar laten de jongen zich in het water vallen en klimmen later met snavel, poten en vleugelklauwtjes weer omhoog.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oostelijke laagland, in het Amazone- en Orinocogebied. In Ecuador in het Amazonelaagland. In Peru in het Amazonelaagland. In Bolivia in het noordelijke en oostelijke laagland, ook in de savannen van de Beni. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Meestal te zien tijdens een boottocht over een cocha of een trage rivier, waar groepen hoatzins sissend in de oeverstruiken zitten, bijvoorbeeld rond Tambopata en Manu in Peru en in Cuyabeno in Ecuador. Ze laten de boot meestal tot dichtbij komen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen en wijdverbreid; de vogel wordt weinig bejaagd omdat het vlees een onaangename smaak en geur heeft.
Wetenschappelijke naam
Opisthocomus hoazin | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Phasianus Hoazin; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Opisthocomus werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks opisthokomos, 'met lang haar achter', naar de grote kuif. De soortnaam gaat terug op Huactzin, een Nahuatl-naam voor een grote vogel die waarschijnlijk niet de hoatzin was maar de lachvalk (Herpetotheres). Buffon gebruikte de vorm Hoazin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.