Alle soorten › Zangvogels › Mussen › Huismus
Huismus | Passer domesticus
House Sparrow | Gorrión común | Pardal
De huismus is van nature een vogel van Europa, Noord-Afrika en grote delen van Azië, die sterk aan de mens gebonden is. In 1872 werd hij in Buenos Aires uitgezet, en van daaruit heeft hij zich over een groot deel van Zuid-Amerika verspreid. In het gidsgebied leeft hij in steden en dorpen van de kust tot op de altiplano, en hij breidt zich in het noorden nog uit.
Geluid
Een eentonig, herhaald tjilpen, tjilp of tsjirp, de hele dag uit daken, heggen en bomen; groepen maken een doorlopend gekwetter. Bij alarm een ratelend tsjerrr.
Opname: Thierry THOMAS — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–16 cm, gedrongen, met een dikke, kegelvormige snavel. Het mannetje heeft een grijze kruin, een kastanjebruine band van achter het oog naar de nek, lichtgrijze wangen en een zwarte keel en bef, die in het broedseizoen groter en scherper is; de snavel is dan zwart. De rug is bruin met zwarte strepen, de vleugel heeft een witte vleugelstreep, de onderzijde is grijs. Het vrouwtje is grijsbruin, met een geelbruine streep achter het oog, een gestreepte rug en een egale, vuilgrijze onderzijde. Jongen lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De roodkraaggors Zonotrichia capensis leeft op dezelfde plaatsen, maar heeft een grijze kop met zwarte strepen, een kleine kuif, een roodbruine halsband en een zwarte vlek op de borstzijden. Vrouwtjes en jongen lijken op vrouwtjes van dikbekjes zoals het roodkindikbekje Sporophila telasco, maar zijn groter, met een gestreepte rug en een lichte oogstreep. Jonge saffraangorzen Sicalis flaveola zijn grijzer en fijn gestreept, met een gele zweem op borst en onderstaart.
Leefgebied
Steden, dorpen, markten, havens, boerderijen en akkers, van de kust tot boven 4000 m op de altiplano; ontbreekt in gesloten bos. Eet zaden, graan, etensresten en, vooral voor de jongen, insecten. Het nest is een slordige prop van gras en veren in een holte in een gebouw, een lantaarnpaal of een nestkast, soms vrij in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru en Bolivia algemeen in vrijwel alle steden en dorpen, langs de kust, in de Andes en in het oostelijke laagland. In Ecuador wijdverbreid langs de kust en in de Andes, met uitbreiding naar het oosten. In Colombia vooral in het zuidwesten en op enkele plaatsen aan de Caribische kust, met verdere uitbreiding. Op de Galápagos geen gevestigde stand bekend. Van nature in Europa, Noord-Afrika en Azië; ingevoerd op alle bewoonde continenten.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In elke stad of elk dorp in Peru en Bolivia rond pleinen, markten en bushaltes. In Colombia en het noordoosten van Ecuador is een waarneming van de verspreiding van de soort het noteren waard.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, al neemt de stand in delen van Europa af. In het gidsgebied een uitheemse soort die zich nog uitbreidt; ze wordt in verband gebracht met het verdwijnen van de roodkraaggors uit stadscentra, maar de mate daarvan is onzeker.
Wetenschappelijke naam
Passer domesticus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Fringilla domestica; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Passer werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam is Latijn passer, 'mus'. De soortnaam is Latijn domesticus, 'van het huis', naar het leven rond menselijke woningen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.