Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Incagaai

Incagaai | Cyanocorax yncas

Green Jay | Chara verde | Gralha-verde

De incagaai is een bonte, luidruchtige gaai in groen, geel, blauw en zwart, die in groepjes door het bergbos van de Andes trekt. De Andesvogels verschillen in kleur, oogkleur en geluid duidelijk van de vogels in Mexico en Midden-Amerika, en worden door sommige auteurs als aparte soort beschouwd. In het gidsgebied is hij een van de opvallendste vogels van het nevelwoud.

Incagaai (Cyanocorax yncas)
Foto: Dilankf — CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Zeer gevarieerd. Veel gehoord zijn een snelle reeks harde, schorre tsjee-tsjee-tsjee-roepen, metalige, rinkelende tonen en droge ratels. Groepen maken veel lawaai, maar kunnen ook lang stil zijn.

Luister: RoepXC1173338

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

29–34 cm, met een lange, getrapte staart. Rug, vleugels en middelste staartpennen zijn helder groen, de onderdelen en buitenste staartpennen geel. Gezicht, keel en borst zijn zwart; boven de snavel staat een stijve, opstaande borstel van blauwe veren. Kruin en nek zijn bij de Andesvogels wit tot bleek geelwit, met blauw langs de randen; boven en onder het oog liggen blauwe vlekken. De iris is geel, de snavel en poten zwart. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een doffere kop en een donkere iris.

Verwarrings­soorten

In zijn gebied met geen andere vogel te verwarren. De turkooisgaai Cyanolyca turcosa en de witkraaggaai Cyanolyca viridicyanus leven in hetzelfde bergbos, maar zijn blauw met een zwart masker en missen het geel en groen.

Leefgebied

Vochtig bergbos en nevelwoud, bosranden, secundair bos en halfopen land met bomen, ook koffieplantages en tuinen aan de bosrand, ongeveer tussen 1200 en 2800 m. Eet insecten, andere ongewervelden, kleine gewervelden, eieren en vruchten, en zoekt op alle hoogten in het bos.

Verspreiding en trek

In Colombia in alle drie de cordilleras en in het noorden in de Serranía de Perijá; in Ecuador vooral op de oostflank van de Andes; in Peru op de oostflank; in Bolivia op de oostflank in het noorden en midden van het land. Komt niet voor op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de bergen van Venezuela; verwante vogels leven van het zuiden van Texas tot Honduras.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Langs bergwegen en bij lodges in het nevelwoud, waar groepjes vaak luid roepend langs de bosrand trekken en ook bij voederplekken met fruit komen, zoals op de oostflank in Ecuador en in de Yungas van Peru en Bolivia.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen en goed bestand tegen gedeeltelijke ontbossing.

Wetenschappelijke naam

Cyanocorax yncas | (Boddaert, 1783)

Boddaert beschreef de soort in 1783 als Corvus yncas; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanocorax werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks kuanos, 'donkerblauw', en korax, 'raaf'. De soortnaam verwijst naar de Inca's, en daarmee naar Peru, waar de soort werd beschreven. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chilpes, Junín, Peru.