Alle soorten › Ooievaarachtigen › Ooievaars › Jabiroe
Jabiroe | Jabiru mycteria
Jabiru | Jabirú | Tuiuiú
De jabiroe is de grootste ooievaar van Amerika en een van de grootste vliegende vogels van het continent. Met zijn zwarte, kale kop, rode halsband en enorme, iets opgewipte snavel is hij in de natte savannen van het laagland van ver herkenbaar. Paren bouwen een groot takkennest hoog in een losstaande boom en gebruiken dat jarenlang.
Geluid
Meestal stil. Bij het nest klepperen beide partners met de snavel; jongen bedelen met een schor gepiep.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
122–140 cm, zeer groot, met een massieve zwarte snavel die licht opwipt. Het kleed is geheel wit. Kop en hals zijn kaal en zwart, met onderaan de hals een brede, rode, rekbare huidband die bij opwinding feller kleurt. De poten zijn lang en zwart. Het mannetje is duidelijk groter dan het vrouwtje. Jonge vogels zijn grijsbruin met donkere kop en hals en worden geleidelijk wit. In de vlucht geheel witte vleugels, uitgestrekte hals en lange poten.
Verwarringssoorten
De kaalkopooievaar Mycteria americana is kleiner, heeft zwarte slagpennen en staart, een grijze, geschubde kop zonder rode band en een aan de punt iets omlaag gebogen snavel. De magoeari Ciconia maguari is kleiner, heeft een witte, bevederde hals, zwarte slagpennen en schouders, een rood gezicht en rode poten.
Leefgebied
Overstroomde savannen, moerassen, oevers van meren en rivieren in het laagland, plaatselijk in weiland, tot ongeveer 500 m. Loopt met grote passen door ondiep water en vangt vis, palingachtigen, kikkers, slangen, jonge kaaimannen en grote ongewervelden. Het nest is een groot platform van takken in een hoge, vaak losstaande boom, soms een palm.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Llanos en in het Caribische laagland, schaars. In Ecuador zeer zeldzaam, met enkele waarnemingen in het oostelijke laagland. In Peru zeldzaam in het zuidoosten, vooral in de Pampas del Heath (Madre de Dios). In Bolivia vrij algemeen in de savannen van Beni en in het noorden van Santa Cruz. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot in Venezuela, de Guyana's, Brazilië (vooral de Pantanal), Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de savannen van Beni rond Trinidad en in de Llanos van Colombia staan jabiroes in het droge seizoen langs krimpende plassen, vaak samen met kaalkopooievaars en reigers. Nesten in losse bomen in de savanne zijn van ver te zien.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De wereldpopulatie is vrij groot, maar in Midden-Amerika en in het noorden van het verspreidingsgebied zijn de aantallen sterk afgenomen door jacht, verstoring en het droogleggen van moerassen.
Wetenschappelijke naam
Jabiru mycteria | (Lichtenstein, 1819)
Lichtenstein beschreef de soort in 1819 als Ciconia mycteria; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Jabiru werd in 1906 ingevoerd door Hellmayr. De geslachtsnaam komt van jabiru, de Tupi-Guaraní-naam van de vogel, die 'gezwollen hals' zou betekenen. De soortnaam komt van Grieks muktēr, 'snuit, neus', naar de grote snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.