Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Jacarinagors

Jacarinagors | Volatinia jacarina

Blue-black Grassquit | Semillero brincador | Tiziu

De jacarinagors is een kleine zaadeter van open, grazige terreinen die in een groot deel van het gidsgebied voorkomt. Het mannetje is glanzend blauwzwart en springt bij het zingen telkens loodrecht een halve meter omhoog van zijn zangpost, waarbij witte vlekjes onder de vleugel zichtbaar worden. In akkers, wegbermen en braakland behoort hij tot de talrijkste kleine vogels.

Jacarinagors (Volatinia jacarina)
Foto: Liberty turtera — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een kort, gezoemd dzie-ju, gegeven op de top van de sprong en vele malen per minuut herhaald. Roep een zacht tsip.

Luister: ZangXC1095796

Opname: José María Loaiza B. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10 cm, met een spitse, kegelvormige, donkere snavel. Het mannetje in broedkleed is geheel glanzend blauwzwart, met een kleine witte vlek op de oksel en onder de vleugel die vooral in vlucht te zien is. Buiten de broedtijd en bij jonge mannetjes is het kleed gevlekt bruin en zwart. Het vrouwtje is van boven egaal bruin en van onderen lichter geelbruin, met donkere strepen op borst en flanken. Jongen lijken op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

De zwartborstgrondvink Asemospiza fuliginosa is dof zwartgrijs, zonder glans, met een lichtere snavelbasis, en leeft vooral aan bosranden. De diksnavelzaadkraker Sporophila funerea is ook zwart met witte vlekjes onder de vleugel, maar groter en met een zeer dikke snavel. Vrouwtjes van de dikbekjes Sporophila hebben een kortere, dikkere, gebogen snavel en een ongestreepte borst. Het vrouwtje van de blauwrugbisschop Cyanoloxia cyanoides is veel groter en warmer bruin.

Leefgebied

Grazige, open terreinen met verspreide struiken: wegbermen, braakland, akkers, weilanden, tuinen en open plekken in bos, van de laaglanden tot ruwweg 2000 m in de warmere Andesdalen. Eet vooral graszaden, ook insecten. Het nest is een klein kommetje van gras, laag in een graspol of struik.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia wijd verspreid in de laaglanden en de warmere Andesdalen. In Ecuador wijd verspreid in het westen en in open terrein in het oosten. In Peru langs de kust, in de droge dalen en in open terrein in het Amazonelaagland. In Bolivia in de laaglanden en de lagere dalen. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot het noorden van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Kijk in de regentijd langs bermen en braakliggende akkers naar mannetjes die van een graspluim of draad telkens omhoogspringen met hun gezoemde roep; buiten de broedtijd zitten de vogels in groepjes in het gras, vaak samen met dikbekjes.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort profiteert van ontbossing en van de uitbreiding van weiland en akkers.

Wetenschappelijke naam

Volatinia jacarina | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Tanagra jacarina; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Volatinia werd in 1850 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam is een verkleinvorm van Latijn volatus, 'vliegen'. De soortnaam komt uit het Tupi, waar jacarina een naam voor een soort vink was. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Noordoost-Brazilië.