Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kaneeltiran

Kaneeltiran | Pyrrhomyias cinnamomeus

Cinnamon Flycatcher | Mosquerito canelo | Papa-moscas-canela

De kaneeltiran is een kleine tiran van nevelwoud en hoger bergbos in de hele Andes van het gidsgebied. Hij zit vaak open op een kale tak aan de bosrand of langs een weg en vliegt steeds kort uit om insecten te vangen. Met zijn kaneelkleurige onderzijde is hij een van de kenmerkende vogels van bergbosranden.

Kaneeltiran (Pyrrhomyias cinnamomeus)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een droge, snorrende triller trrrrrr en scherpe korte pit-roepen, vaak herhaald vanaf de zitplaats.

Luister: ZangXC1086744

Opname: Brian Cox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, klein en compact, met een korte, brede snavel. De bovendelen zijn olijfbruin, de stuit heeft een roodbruine band. Vleugels en staart zijn donker, de vleugels met kaneelkleurige strepen en een kaneelkleurig vlak. De onderzijde is egaal kaneelrood. Er is een kleine, meestal verborgen gele kruinvlek. De seksen zijn gelijk; vogels uit het zuiden van het gidsgebied zijn van boven roodbruiner.

Verwarrings­soorten

De kliftiran Hirundinea ferruginea is veel groter, heeft lange vleugels en leeft op rotswanden. De roodborsttapuittiran Ochthoeca rufipectoralis heeft een witte wenkbrauwstreep, een grijze buik en alleen een roodbruine borstband. De okerborsttiran Nephelomyias ochraceiventris heeft een olijfkleurige keel en een gele buik. De roodstaarttiran Terenotriccus erythrurus leeft in het laagland en heeft een grijze kop en een roodbruine staart.

Leefgebied

Randen en open plekken van nevelwoud en hoger bergbos, aardverschuivingen, beekdalen en bermen langs bergwegen, meestal tussen 1200 en 3100 m. Zit in de middelste etage op een open tak, vliegt kort uit naar vliegende insecten en keert vaak terug naar dezelfde plek; leeft in paren en sluit zich soms aan bij gemengde groepen. Het nest is een kom van mos in een nis in een steile oever of rots.

Verspreiding en trek

Colombia: in alle drie de Andesketens, de Sierra Nevada de Santa Marta en de Serranía de Perijá. Ecuador: aan beide flanken van de Andes. Peru: aan beide flanken, vooral aan de oostkant. Bolivia: in de Yungas aan de oostflank. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela en het noordwesten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Rijd of loop langs een weg door nevelwoud op 1500–2800 m en kijk naar kale takken aan de bosrand; de vogel zit open, maakt korte uitvallen en komt vaak terug naar dezelfde tak.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is wijdverbreid, algemeen en verdraagt bosranden en gedeeltelijk gekapt bos.

Wetenschappelijke naam

Pyrrhomyias cinnamomeus | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als M[uscipeta] cinnamomea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pyrrhomyias werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks purrhos, 'vlamkleurig, roodbruin', en muia, 'vlieg'. De soortnaam komt van Latijn cinnamomeus, 'kaneelkleurig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Yungas, Bolivia.