Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Kleine topper
Kleine topper | Aythya affinis
Lesser Scaup | Porrón bola | Zarro-pequeno
De kleine topper is de duikeend die het verst naar het zuiden overwintert. In het gidsgebied is hij een schaarse wintergast in het noorden, op meren in de Andes en op lagunes aan de kust. Vaak liggen de vogels in groepjes op open water, ver uit de oever.
Geluid
In de winter meestal stil. Het vrouwtje heeft een rauw, snorrend karr-karr, vooral bij het opvliegen; het mannetje in de balts een zacht, fluitend whie-oe.
Opname: Stanislas Wroza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
38–48 cm, een middelgrote duikeend met een kop die achter op de kruin een kleine piek vormt. Het mannetje heeft een zwarte kop met een overwegend paarse glans, een zwarte borst en stuit, een grijze, fijn gestreepte rug en witachtige flanken, vaak met een grijze waas; het oog is geel, de snavel blauwgrijs met een klein zwart nageltje aan de punt. Het vrouwtje is bruin, met een scherp afgetekend wit vlak rond de snavelbasis en een geel oog. In de vlucht een witte streep over de armpennen die op de handpennen overgaat in grijs.
Verwarringssoorten
De ringsnaveleend Aythya collaris heeft een zwarte rug, een witte ring om de snavel en bij het mannetje een witte wig voor de grijze flanken; het vrouwtje heeft een donker oog, een witte oogring en geen scherp wit vlak aan de snavel. Het vrouwtje van de bruine krooneend Netta erythrophthalma is donkerder, met een bruin oog, een lichte streep achter het oog en een witte vleugelstreep over zowel arm- als handpennen.
Leefgebied
Meren en lagunes in de Andes, ook kratermeren en stuwmeren, en ondiepe lagunes, estuaria en visvijvers aan de kust. Duikt naar weekdieren, kreeftachtigen, insectenlarven en waterplanten. Rust overdag op open water, vaak in groepjes. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia een vrij schaarse wintergast in de Andes, onder meer op de meren van de oostelijke Cordillera, en in het Caribische laagland. In Ecuador zeldzaam, op meren in de Andes en plaatselijk aan de kust. Verder zuidelijk, in Peru, slechts uitzonderlijk; niet in Bolivia en op de Galápagos. Overwintert verder van de Verenigde Staten tot Midden-Amerika en het Caribisch gebied; broedt in Alaska, Canada en het noorden van de Verenigde Staten.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bekijk tussen november en april de groepen eenden op de grotere meren in de Andes van Colombia, zoals op de hoogvlakte rond Bogotá en in Boyacá. Het mannetje valt op door de lichte flanken en de zwarte kop, het vrouwtje door het witte vlak aan de snavelbasis.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (LC). De Noord-Amerikaanse stand is sinds de jaren tachtig afgenomen, onder meer door veranderingen in het voedselaanbod en verlies van broedgebied in het boreale noorden. In het gidsgebied een schaarse wintergast.
Wetenschappelijke naam
Aythya affinis | (Eyton, 1838)
Eyton beschreef de soort in 1838 als Fuligula affinis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aythya werd in 1822 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks aithuia, de naam van een niet nader bekende duikende vogel. Latijn affinis betekent 'verwant', naar de gelijkenis met de Topper. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Noord-Amerika.