Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Andeseend
Andeseend | Lophonetta specularioides
Crested Duck | Pato crestón | Pato-crestado
De andeseend is een grote, grijsbruine eend van de meren en veengebieden van het hooggebergte. Hij is verwant aan de grondeleenden maar staat in een eigen geslacht, met een lange, spitse staart en een glanzende, koperkleurige vleugelspiegel. Paren verdedigen hun territorium fel tegen andere watervogels.
Geluid
Het mannetje geeft een hees, piepend fluitje, het vrouwtje een schor, blaffend kwaken, vaak in reeksen. Paren roepen vaak samen, vooral bij conflicten met soortgenoten.
Opname: Bernabe Lopez-Lanus — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
51–61 cm, met een vrij lange hals, een korte, naar achteren hangende kuif en een lange, spitse staart. Het verenkleed is grijsbruin, met donkere vlekken op borst en flanken en een donkerdere rug. De kop is lichtgrijs met een donkerdere kruin en een donkere zone rond het oog; het oog is rood tot oranje. De snavel is donker, blauwgrijs tot zwartachtig. De vleugelspiegel glanst koperrood tot paars, met een witte achterrand. De seksen zijn gelijk; het vrouwtje is iets kleiner. Jonge vogels zijn doffer, met een donker oog.
Verwarringssoorten
De Zuid-Amerikaanse pijlstaart Anas georgica is kleiner en slanker, met een gele snavel, een lichtbruine kop zonder kuif en een bruine vleugelspiegel. De Chileense taling Anas flavirostris is veel kleiner, met een gele snavel en een gespikkelde kop. De punataling Spatula puna heeft een zwarte kap, roomwitte wangen en een grote, lichtblauwe snavel.
Leefgebied
Meren, lagunes, veengebieden (bofedales) en rustige stromen in de puna en op het altiplano, meestal tussen 3500 en 5000 m; ook aan zoutmeren. Eet vooral ongewervelden, daarnaast algen en waterplanten, en zoekt voedsel in ondiep water en op modderige oevers. Het nest ligt op de grond, verscholen in gras of onder een pol, vaak op enige afstand van het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in het hooggebergte, langs de Andes zuidwaarts vanaf het noorden van het land, het talrijkst in het midden en zuiden. In Bolivia op het altiplano en in de westelijke Andes. Niet in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië; een andere ondersoort leeft in Patagonië en Vuurland.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op meren en bofedales van de puna, zoals rond het Titicacameer en op de hoogvlakten van Junín, Cusco en Puno. De vogels zitten vaak op open oevers en bij kleine poelen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (LC). De soort is in de puna wijdverbreid; plaatselijk wordt hij bejaagd, en overbegrazing en wateronttrekking tasten veengebieden aan.
Wetenschappelijke naam
Lophonetta specularioides | (King, 1828)
King beschreef de soort in 1828 als Anas specularioides; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lophonetta werd in 1914 ingevoerd door Riley. De geslachtsnaam komt van Grieks lophos, 'kuif', en netta, 'eend'. De soortnaam betekent 'lijkend op specularis', naar de Brilbronseend (Anas specularis), genoemd naar de spiegel (speculum) op de vleugel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Straat Magellaan, Chili.