Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Knevelwinterkoning
Knevelwinterkoning | Pheugopedius genibarbis
Moustached Wren | Cucarachero bigotudo | Garrinchão-pai-avô
De knevelwinterkoning is de laaglandtegenhanger van de andeswinterkoning: een grote, roodbruine winterkoning met een zwart-wit gestreepte zijkop en een witte en een zwarte baardstreep. Hij leeft in dichte randbegroeiing en bamboe in het zuiden van het Amazonebekken. Lange tijd werd hij met de andeswinterkoning als één soort beschouwd.
Geluid
Luide, rijke duetten van fluitende frasen, vaak herhaald, en harde, ratelende roepen uit dichte begroeiing.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15–16 cm. Kruin en nek zijn olijfachtig grijsbruin, met een witte wenkbrauwstreep, een witte oogring en een zwarte oogstreep. De zijkop is grijszwart met witte streepjes, met een witte baardstreep en een zwarte keelstreep. Rug en stuit zijn helder kastanjebruin, de staart dofbruin met smalle zwartachtige banden. Keel en bovenborst zijn wit, de onderborst okerkleurig, flanken en buik dieper bruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een bruinere kruin en een minder scherp gezichtspatroon. De vogels in Santa Cruz (ondersoort bolivianus) zijn onder dieper okerkleurig.
Verwarringssoorten
De corayawinterkoning Pheugopedius coraya heeft een vrijwel geheel zwarte zijkop zonder duidelijke baardstreep en een zwaarder gebandeerde staart, en leeft meer in het bos zelf. De andeswinterkoning Pheugopedius mystacalis lijkt sterk, maar leeft in de noordelijke Andes. De guarayoswinterkoning Cantorchilus guarayanus in het oosten van Bolivia heeft een lichtere zijkop zonder zwarte baardstreep.
Leefgebied
Bosranden, rivierbegeleidend bos, dichte struikgewassen en vooral bamboebossen in het laagland; van zeeniveau tot in de voetheuvels, in Bolivia tot ongeveer 1500 m. Zoekt in paren insecten en spinnen laag tot halfhoog in dichte begroeiing. Het nest is een bolvormig bouwsel met zij-ingang.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in het Amazonelaagland en de voetheuvels van de oostflank, vooral in het midden en zuiden. In Bolivia in het laagland van het noorden en westen en in het noorden van Santa Cruz. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in een groot deel van Brazilië ten zuiden van de Amazone, tot aan de Atlantische kust.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs rivieroevers en bamboerijke bosranden in Madre de Dios, bijvoorbeeld rond Puerto Maldonado; de paren zingen in duet vanuit dichte begroeiing.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt randbegroeiing en secundair bos goed.
Wetenschappelijke naam
Pheugopedius genibarbis | (Swainson, 1838)
Swainson beschreef de soort in 1838 als Thryothorus genibarbis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pheugopedius werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks pheugō, 'vluchten, mijden', en pedion, 'vlakte, open terrein', dus 'die open terrein mijdt'. De soortnaam komt van Latijn gena, 'wang', en barba, 'baard', naar de baardstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.