Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Koningswipstaart

Koningswipstaart | Cinclodes aricomae

Royal Cinclodes | Churrete real | Pedreiro-real

De koningswipstaart is een grote, donkere wipstaart die vrijwel alleen in Polylepis-bos boven 3500 m leeft. Hij komt voor in versnipperde bosjes in het zuiden van Peru en het aangrenzende westen van Bolivia. Het verdwijnen van dit bos bedreigt de soort.

Koningswipstaart (Cinclodes aricomae)
Foto: Jon Irvine — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle reeks tonen die overgaat in een triller. De roep is kort en scherp.

Luister: ZangXC73370

Opname: Joseph Tobias and Nathalie Seddon — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

20–21 cm, met een lange, dikke, licht gebogen snavel. De bovendelen zijn donkerbruin, met een lichte wenkbrauwstreep. De keel is licht geelbruin met donkere schubben, borst en buik zijn donkerbruin met fijne lichte streepjes. Een roodbruine vleugelband is vooral in de vlucht zichtbaar. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De grootsnavelwipstaart Cinclodes excelsior van Colombia en Ecuador lijkt sterk, maar komt niet in hetzelfde gebied voor. De bandvleugelwipstaart Cinclodes fuscus is kleiner en lichter, met een korte, rechte snavel en een lichte vleugelband, en leeft vooral in open grasland. De witvleugelwipstaart Cinclodes atacamensis heeft grote witte vleugelvlakken en foerageert langs beken.

Leefgebied

Vochtig Polylepis-bos met een dichte moslaag en rotsblokken, vaak op steile hellingen, ruwweg tussen 3500 en 4600 m. Zoekt op de grond tussen mos, strooisel en stenen naar insecten en andere ongewervelden. Het nest ligt in een spleet of hol tussen rotsen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in versnipperde Polylepis-bossen in het zuiden, onder meer in Apurímac, Cusco en Puno. Bolivia: in de Andes van het departement La Paz, onder meer in de Cordillera Apolobamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos; komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In de Polylepis-bossen van Abra Málaga bij Cusco. De vogel loopt over de bemoste bosbodem en is vooral in de vroege ochtend te horen.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De stand is zeer klein en versnipperd. De Polylepis-bossen verdwijnen door houtkap, branden en beweiding; de bescherming en herplanting van bosjes door lokale gemeenschappen is voor de soort van belang.

Wetenschappelijke naam

Cinclodes aricomae | (Carriker, 1932)

Carriker beschreef de soort in 1932 als Upucerthia aricomae; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cinclodes werd in 1840 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam combineert Oudgrieks kinklos, een niet te identificeren vogel van de waterkant, met -oidēs, 'lijkend op'. De soortnaam verwijst naar de Aricomapas in de regio Puno in Peru, waar de soort werd ontdekt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Aricomapas, Puno, Peru.