Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Witbuikwipstaart

Witbuikwipstaart | Cinclodes palliatus

White-bellied Cinclodes | Churrete ventriblanco | Pedreiro-de-barriga-branca

De witbuikwipstaart is de grootste wipstaart en een van de grootste ovenvogels. Hij leeft alleen in het hooggebergte van centraal Peru, in kussenveen (bofedales) aan de voet van rotsige hellingen, meestal boven 4400 m. De stand is zeer klein.

Witbuikwipstaart (Cinclodes palliatus)
Foto: Zieger M — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luide, snelle reeks tonen en trillers. Roept harde, korte tonen.

Luister: ZangXC261368

Opname: Dan Lane — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

23–24 cm, groot en fors, met een dikke, licht gebogen snavel. Kop en nek zijn lichtgrijs, de bovendelen warm bruin. De onderdelen zijn helder wit. De vleugels zijn donker met een brede witte band; de staart is donker. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De witvleugelwipstaart Cinclodes atacamensis is kleiner, met roodbruinere bovendelen, een grijsbruine borst en een witte keel, en leeft langs beken, vaak lager. Andere wipstaarten in het gebied, zoals de bandvleugelwipstaart Cinclodes fuscus, zijn veel kleiner en van onderen bruin of grijsbruin.

Leefgebied

Kussenveen (bofedales) en natte, mossige plekken aan de voet van rotsige hellingen en puinwaaiers, ruwweg tussen 4400 en 5000 m. Zoekt in het veen en tussen kussenplanten naar insecten, larven en andere ongewervelden. Het nest ligt in een hol of spleet tussen rotsen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Peru: alleen in de hoge Andes van centraal Peru, vooral in Junín en het aangrenzende hoogland van Lima, met meldingen uit Pasco en Huancavelica. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Bekende plekken liggen rond Marcapomacocha in Junín, op meer dan 4500 m. De vogel foerageert open in de bofedales.

Staat van instandhouding

Ernstig bedreigd. De stand is zeer klein en wordt geschat op hooguit enkele honderden volwassen vogels. Bedreigingen zijn mijnbouw, het afgraven van veen, beweiding en veranderingen in de waterhuishouding van de bofedales; klimaatverandering kan het leefgebied verder aantasten.

Wetenschappelijke naam

Cinclodes palliatus | (Tschudi, 1844)

Tschudi beschreef de soort in 1844 als Cillurus palliatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cinclodes werd in 1840 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam combineert Oudgrieks kinklos, een niet te identificeren vogel van de waterkant, met -oidēs, 'lijkend op'. De soortnaam komt van Latijn palliatus, 'gemanteld' (van pallium, 'mantel'). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Peru.