Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kortkuiftiran
Kortkuiftiran | Myiarchus ferox
Short-crested Flycatcher | Copetón cresticorto | Maria-cavaleira
De kortkuiftiran is de algemeenste Myiarchus-tiran van het Amazonegebied. Hij is donker en egaal gekleurd en wordt het best herkend aan zijn korte, rollende roep. In de zuidelijke winter komt hij in hetzelfde gebied voor als overwinterende Swainsons tirans, die erg op hem lijken.
Geluid
Een korte, zachte, rollende triller als prrrt, vaak herhaald; in de ochtendschemering een reeks van fluittonen en trillers.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–19 cm, met een geheel zwarte snavel en een korte kuif. De bovendelen zijn donker olijfbruin, de kruin en de zijkant van de kop iets donkerder. Keel en borst zijn grijs, de buik lichtgeel. De vleugels hebben smalle witachtige randen aan dekveren en tertials; vleugel en staart hebben weinig of geen roodbruin. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Swainsons tiran Myiarchus swainsoni is doffer en lichter, vaak met een lichte basis van de ondersnavel, en heeft een andere roep. De donkerkaptiran Myiarchus tuberculifer is kleiner, met een zwartachtige kap en een gelere buik. De cayennetiran Myiarchus tyrannulus heeft roodbruin in vleugel en staart. De grijze treurtiran Rhytipterna simplex is egaal grijs zonder vleugelrandjes en zit in het bosinterieur.
Leefgebied
Bosranden, várzea, begroeide riviereilanden, open plekken met bomen, secundair bos en tuinen in het laagland, tot ongeveer 1000 m. Foerageert in het middelste deel van de vegetatie en vangt insecten in korte vluchten vanaf een zitpost. Broedt in boomholten en holle stammen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia ten oosten van de Andes, in het Amazonegebied en de Llanos. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland en op de laagste delen van de oostflank. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt ten westen van de Andes en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister langs rivieroevers, bosranden en open plekken in het Amazonelaagland naar de korte, rollende roep; de vogel zit vaak laag tot halfhoog op een open tak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en verdraagt bosranden en secundaire begroeiing.
Wetenschappelijke naam
Myiarchus ferox | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als [Muscicapa] ferox; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myiarchus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en arkhos, 'heerser, aanvoerder'. De soortnaam komt van Latijn ferox, 'woest, onstuimig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.